辩证唯物主义与历史唯物主义
文章 胡志明 · 1950 · 65123字
本文系统阐述辩证唯物主义与历史唯物主义基本原理。首先界定唯物主义与唯心主义、辩证法与形而上学的区别,强调万物联系、运动变化、量变质变及矛盾规律。其次论述历史唯物主义,指出社会存在决定社会意识,生产力与生产关系的矛盾运动推动社会形态更替。最后结合越南抗战实际,论证革命理论对指导民族解放斗争、动员群众及制定政策的重要指导意义。
辩证唯物主义历史唯物主义唯物主义唯心主义辩证法形而上学物质精神矛盾量变质变运动变化联系革命社会存在社会意识生产力生产关系生产方式经济基础上层建筑阶级斗争剥削公有制私有制奴隶制度封建制度资本主义社会主义共产主义马克思恩格斯列宁胡志明越南抗战民族解放殖民主义帝国主义无产阶级资产阶级农民工人政党纲领策略群众组织领导科学真理实践认识规律必然性偶然性因果目的手段价值道德法律政治文化教育宗教哲学逻辑方法原则立场观点态度信念理想目标任务责任义务权利自由平等博爱团结合作竞争斗争妥协谈判战争和平发展进步倒退危机改良保守激进温和
历史唯物主义
一、什么是唯物主义?
在考察天地万物和人类社会时,哲学家们分为两派:唯心派和唯物派。
唯心派说:精神是主要的,物质是次要的。有了精神才有物质。有了思想才有的人。我们认为这是荒谬的,但还有许多人认为这是正确的。如果问他们什么产生了精神?他们回答:上帝产生了精神。
唯物派说:物质是主要的,精神是次要的。有了物质才有精神;有了人才有思想。
有人说物质与精神哪个是主要的、哪个是次要的都无所谓,何必争论得那么累呢。其实这个问题非常重要,因为:唯心主义是迷信,唯物主义的结果是革命。
二、什么是辩证法?
唯心派看待天地万物的方式是“形而上学”(虚幻的),意思是在物质之上,人们借用“虚幻”二字来说明以便理解。
唯物派的看法称为辩证法。
辩证唯物主义是站在唯物主义的立场上,依据物质方面来考察天地万物……
总之,两者在四个方面有所不同:
a. 万物之间的联系
唯物主义说:万物都有相互关系,如果把一个物体从周围条件中孤立出来,那么无论什么物体都没有任何意义。如果将一个物体与周围的物体、与周围的条件相比较,那么任何物体都有意义。例如:说一个物体长,只有将它与周围的物体相比较,才知道它长。
唯心主义说:天地万物都是独立的,彼此分离,互不相关。
b. 运动与变化
唯心主义说:天地间一切都是静止的,永远如旧,从不改变。
唯物主义说:任何事物都有生有死,有发展,有衰退,任何事物都不断变化,永远运动。因此,辩证法认为最重要的不是某个问题或某个正在兴盛但已开始衰退的事物。最重要的是一个目前还弱小但正在发展的事物。
c. 量变引起质变
唯心主义说:万物的发展都遵循自然顺序,数量不能转化为质量。
唯物主义说:变化可以是突然的、迅速的或跳跃式的。数量转化为质量。例如:水加热变成蒸汽,加冷则水结成冰。许多化学变化是由数量转化为质量。
d. 矛盾
唯心主义说:万物都是和谐的,没有矛盾。
辩证法说:任何事物都有矛盾,因为任何事物都有阴和阳,有生有死,有过去和未来,有新和旧。这些是存在于万物中的固有矛盾。
三、试问这四点与革命有什么关系?
这些理论与实践非常相关:
a. 因为万物都相互联系,如上所述,所以社会中的任何制度、任何运动都与该社会中的条件相互联系,而不是因为某人的私意而存在该制度或运动。例如:奴隶制度放在今天社会将是怪事,但相对于原始社会的公共生活而言,则是一种进步。在殖民统治下,组织罢工是正确的,而在抗战建国时期,宣传罢工则是一种罪行。在需要全民团结的时候,主张阶级斗争是愚蠢的。任何事情都必须符合地点、条件和时机才能成功。
b. 因为天地间、社会中万物不断变化和发展,所以旧社会也会变成新社会,殖民制度也会变成某种独立制度。因为最重要的是一个事物虽然目前还弱,但正在发展,所以尽管我国人民目前力量还弱……我国人民的力量将迅速发展,而殖民者目前虽然强大,但会日益衰弱。因此我们必须向前看,而不是向后看。
c. 因为变化可以是突然的、跳跃式的,因为数量转化为质量,所以我国人民由数量众多转化为强大力量,而解放事业需要经过抗战。因此我们必须坚决抗战,不应犹豫。
d. 因为万物通过矛盾斗争而发展,所以我国人民与殖民者斗争以达到独立是非常自然的。因此不应掩盖殖民者的矛盾,而应揭露它;不应退缩民族斗争,而应抗战到底。
这就是将辩证法应用于社会和历史。
历史唯物主义
历史是人类社会从古至今以及未来的事业和变迁。历史唯物主义是马克思用唯物主义方法考察历史的方式。
A. 历史唯物主义与历史唯心主义有何不同?
1. 唯心主义说:世界是思想、灵魂的显现。唯物主义说:世界是物质的活动。事物之间的关系,是物质和行动的発展。世界按照这个规律发展,而不是按照任何精神发展。
2. 唯心主义说:只有我们的感觉是真实的,世界仅概括在那种感觉之中。唯物主义说:世界、物质是真实的。有了它才有感觉,感觉是物质的影子、反映。思想由大脑产生。
3. 唯心主义说:我们无法认识世界及其规律。世界中有某些事物,我们永远无法理解。唯物主义说:我们可以认识世界及其规律。自然规律已经通过我们的经验和实践得到明确和确切的验证。科学越发展,我们了解得越多。例如:用于染色的虫胶是天然物品。如今依靠科学,我们可以用其他物质制造出与虫胶相同的颜色。再例如:过去没有人相信地球绕太阳运行,现在依靠科学证明,大家都相信了。科学又发现了自古以来我们从未知道、从未见过的星星。
B. 这种理论与革命有什么关系?
关系很大,因为:
1. 自然界中事物之间的关系是自然发展的规律,那么社会生活中的关系就是社会发展的规律。
- 因此,社会的历史是社会必然的发展,而对社会的研究是一门科学。
- 因此,革命党的实际活动必须依据社会发展的规律,而不是依据空想。
- 因为我们能够确切地知道自然发展的规律,所以我们也能够知道社会发展的规律。
- 因为科学和动物利用自然发展的规律创造实际物品,所以历史科学可以利用社会发展的规律应用于实际工作。
- 因此,民族解放过去是一种愿望,现在成为一门科学、一个事实。
- 因此,革命党的理论和实践必须一致。
2. 因为自然界、物质世界是主要的,感觉、精神是次要的,所以社会生活是主要的,精神生活是次要的。
- 因此,要理解社会的精神、思想和政治制度,必须考察社会生活中的物质社会条件。
- 因此,历史上不同的时代,其思想、理论和政治制度也不同。社会生活的物质条件决定精神、理论和制度。
- 因此,革命党的政策建立在社会的必然性上,建立在社会发展的主要力量上,而不是建立在空洞的理论或某些豪杰的好意上。
C. 尽管如此,思想和理论非常重要
思想和理论也很重要,因为它们支持反动力量,阻碍进步。思想之间的关系在于它支持革命力量,使社会进步。正确的思想和理论深入群众,就会动员、组织和领导群众打击反动力量。因此,要动员和组织群众改变社会生活,必须基于上述条件,即群众的发展、社会物质和精神生活的状况。
D. 还有一个问题
思想、精神、理论和社会制度都由社会物质生活条件决定。那么,什么是社会物质生活条件?
我们回答:是生产各种必需品(如食物、衣服、房屋等)的方式。
1. 想要温饱就必须劳动,想要劳动就必须有犁、耙等工具。想要有这些工具就必须制造它们,必须知道如何使用它们。生产工具、使用工具的人、生产中的经验和劳动习惯,这四者合起来称为生产力。
2. 在社会中,没有人能独自生产,这个人必须与那个人有关系,这个群体必须与那个群体有关系。例如:农民必须与制造犁头的铁匠、织布的铁匠有关系。铁匠和织工也需要农民生产粮食。由于社会中的这种关系,无论如何,生产都是社会生产,这种关系称为生产关系¹)。生产关系和生产力两者合起来称为生产方式²)。
生产的特点
A. 生产从来不是固定不变的,它始终在变化,而它的变化导致社会制度也随之改变,思想、教育、政治理论也都随之改变。每一次不同的发展变化,人们的生活方式也随之改变。生活方式如何,思想便如何。因此,社会的历史就是生产方式发展的历史,即生产者、劳动者的历史,他们创造社会所需的财富,而不是君主的历史。因此,要理解任何时代的历史,首先必须考察该时代的生产方式,而不是考察该时代的思想和观点。因此,革命政党若要成为一个真正的政党,就必须了解生产的发展,了解社会经济发展的规律。革命政党的政治纲领和实际活动必须遵循这些规律。
B. 持续的变化始于生产力的发展
1) 生产关系:生产方式(注)。2) 生产方式:生产方式(注)。生产,首先是生产工具的改变,生产力随之改变,人与人之间的生产关系也因此而改变。如果生产力改变了,而生产关系没有随之改变,就会发生危机;它会破坏生产力。经济之所以发生危机,是因为生产力和生产关系不相适应。这种不相适应是革命主义的导火索,它将摧毁旧的关系,建立起与生产力相适应的关系。生产力是什么样子,生产关系就必须是什么样子。生产力表明人们使用什么工具进行生产。生产关系表明:生产资料归谁所有(生产资料如:土地、田地、机器、工厂、原料等),是公有还是私有。从古至今,生产力的发展大致如下:从使用石锤、石矛发展到弓箭,从零星种植发展到机械,从机械发展到现代大工业。工具使人们进步。工具进步了,人们也因此而进步,积累了更多的经验,养成了更多的工作习惯,更熟练地使用工具。人与人之间的生产关系随着生产的发展而普遍变化。在历史上,有五种主要的生产关系:上古时代的公有制(野蛮共产主义)、奴隶制度、封建制度、资本主义制度、社会主义制度。
1. 上古时代的公有制
只知道使用石锤石斧,后来知道使用弓箭,工具简陋,劳作非常困难。如果不共同劳动、共同饮食,就容易饿死。因为共同劳动,所以生产出来的东西都是公有的。因此,那时没有私有财产,没有剥削,没有阶级。
2. 奴隶制度
那时生产工具已经发展。使用铁器,行业也发展起来,如耕种、养殖、纺织等。在生产中分工,每人做一天工,一个人可以用自己的东西与另一个人交换,一个人可以奴役一大群人。
3. 封建制度
那时生产工具进一步发展,必须使用铁、钢以及各种资本。农业是当时的主要行业,也比手工业发展得更快,出现了一些小型手工作坊。以前的奴隶生产出来却得不到享受,变得懒惰,经常起来斗争,导致主人失败。现在,封建主与农奴相比进步了一点,他们可以买卖农奴,但没有权利杀死农奴。那些农奴和手工业者。那时的生产关系和生产方式就是这样,私有制不断发展。剥削者是封建主,被剥削者是农奴。阶级斗争必然产生于剥削者和被剥削者之间。
4. 资本主义制度
生产工具掌握在资本家手中,因此工人是自由的,资本家没有权利买卖、杀死工人,但他们可以威胁工人,压迫工人为他们工作,因为工人除了两只白手之外一无所有。现在的生产关系就是这样。巨大的工厂取代了手工作坊,由机器耕作的种植园取代了地主、封建主落后的耕地,资产阶级生产大量商品,减少工作时间,争夺买家,导致小业主和中业主破产。这一群体逐渐变成无产阶级,没有钱购买商品。结果商品卖不出去。资产阶级扩大生产,将成千上万的工人集中在工厂里。因此,生产具有社会性质,并因此破坏了私有制这一资本主义的根基。由于生产力和生产关系之间的矛盾,导致了危机,商品生产过多,没有买家,资本家因商品积压而关闭工厂,破坏生产力。在数百万人失业、饥饿的时候,并不是因为缺乏商品,而是因为生产了过多的商品。这就是生产关系和生产力不相适应,而这种矛盾无法解决。于是,资本主义制度引发了革命,它将使生产工具、资本家的财富变成社会公有。资产阶级和无产阶级之间的阶级斗争激烈。这是资本主义制度的特征。
5. 社会主义制度
如现在的俄国,生产工具是公有的,没有人剥削谁,生产出来的产品按照“不劳动者不得食”的原则分配给劳动者。因此,生产关系和生产力相结合,没有危机。因此,生产力发展得非常迅速。从古至今,人与人之间的生产关系大致就是这样。由此可见,生产工具发展,生产力也随之发展。生产力发展,生产关系改变,社会制度也随之改变。
C. 生产的第三个特点是:新生产关系的目的,并不在旧制度之外,而是已经存在于旧制度之中。它不是谁想要、谁故意创造的,而是由于以下两个原因自发产生的:
第一:当人出生时,已经存在其祖先留下的生产力和生产关系,人们必须按照这些进行生产。
第二:当人们改进生产中的某些事情时,他们只希望眼前的便利,为了日常的利益,没有人考虑到这些改进会给社会带来什么结果。
例如:当上古时代的几个人使用石斧,经过长期摸索才知道使用铁器时,那时他们只知道用铁比用石更坚固、更方便,他们并没有想象或理解,使用铁器是生产中的一场革命,它将摧毁上古时代的公有制并建立奴隶制度。
再例如:在封建制度下,资产阶级建立了许多手工作坊。那时他们只是为了生产更多商品,降低价格以赚取更多利润,仅此而已。他们没有想到,也没有理解,他们的工作会给社会带来什么结果,即它集中了革命的社会力量,推翻了封建制度。
然而,旧生产向新关系的过渡,并不总是和平、温和的。相反,它必须经历革命。起初,生产力以自然的方式改变,但如果生产力发展到较高水平,而旧的生产关系和统治阶级阻碍其前进,就会发生革命。这场革命由新阶级组织和领导。那时才看到:新思想、新组织、新政权的重要性,它们发挥力量摧毁旧的生产关系,建立新的生产关系。那时,新思想、新理论动员和组织群众成为政治军队,建立革命政权,摧毁旧制度,建立新制度。
马克思解释辩证唯物主义,大意如下:
在生产劳动中,人与人有确定的关系,无论人们愿意与否,这种关系都必须存在。生产关系与生产力相适应到什么程度,这些生产关系就构成了经济、社会、法律、政治、文化、教育的基础,都建立在这个基础之上。不是人的意识决定人的生产方式,相反,是生活决定人的意识。
当发展到一定阶段,社会生产力与生产关系发生冲突。因为这种关系阻碍了生产力的发展。那时就是革命时期的开始。经济基础改变时,它会摧毁建立在其上的所有上层建筑,如教育、政治等。
研究这些变化时,必须清楚地区分:
1- 历史生产过程中经济条件物质方面的变化……
2- 法律、政治、宗教、文化、哲学,总之,是那些思想形式,人们据此看待并预防这种冲突。
人们不能根据时代的思想来反对那个时代,也不能根据某个人的理想、某种身份、某种地位来反对。相反,必须清楚物质生活中的矛盾,由生产关系与生产力的冲突来解释那种思想。
一个与生产力相适应的制度永远不会灭亡。只有当物质生产条件在旧社会中已经成熟时,新的生产关系才会显现。因此,人类只要有问题,就有解决办法。因为仔细思考后会发现,当已经存在解决办法时,至少也是开始解决新出现的问题。
结论
马克思的唯物主义应用于社会、应用于社会历史,就是如此。辩证唯物主义和历史唯物主义的大意就是如此。
X.Y.Z. 写于1950年。资料存于国防部档案库。
附录
胡志明主席签署的法令目录
1949年至1950年
1949年——
1949年1月10日第1-SL号法令,变更海阳省部分社和县的地界。
1949年2月1日第2-SL号法令,成立美术高等学院。
1949年2月1日第3-SL号法令,任命国防部政治局副局长。
1949年2月1日第4-SL号法令,任命国防部情报局副局长。
1949年2月1日第5-SL号法令,任命国防部部长办公室主任,兼任越南国家军队和民兵总司令部部长办公室主任。
1949年2月25日第6-SL号法令,规定1949年的收支。
1949年2月25日第7-SL号法令,准许一名华侨入越南籍。
1949年2月25日第8-SL号法令,禁止以超过政府规定的最高价格出售生活必需品和抗战物资。
1949年2月25日第9-SL号法令,规定国家企业组织的一些原则。
1949年3月8日第10-SL号法令,任命扫盲局(平民法务局)局长。
1949年3月12日第12-SL号法令,惩处盗窃军械、军装、军用品的罪行。
1949年3月12日第13-SL号法令,将第一联合区的京门县划归海阳省(第三联合区)。
1949年3月12日第14-SL号法令,将越南国家军队和民兵总指挥部改名为越南国家军队和民兵总司令部;各联合区军事指挥部改为联合区司令部;总指挥称为总司令;联合区区长称为联合区司令。
1949年3月12日第15-SL号法令,将兴原县富盛社和南弹县南强社合并为南弹县(义安省)南兴社。
1949年3月12日第16-SL号法令,免除北宁省南部一个县1948年的田土税。
1949年3月12日第18-SL号法令,任命南部司令部司令。
1949年3月21日第19-SL号法令,任命南部司令部副司令。
1949年3月21日第20-SL号法令,任命南部司令部政治委员。
1949年4月25日第26-SL号法令,修改起诉与敌占区进行贸易关系罪行的条例。
1949年4月25日第27-SL号法令,变更税务收据邮票的价格。
1949年4月25日第28-SL号法令,准许一名法侨入越南籍。
1949年4月25日第29-SL号法令,补充1948年11月19日第254-SL号法令关于省人民议会改选条件的第5条。
1949年4月25日第30-SL号法令,驳回一名死囚的减刑申请。
1949年4月25日第31-SL号法令,任命国家教育部办公厅主任。
1949年4月25日第32-SL号法令,授予若干集体和个人独立勋章各等级及一级抗战勋章。
1949年4月25日第33-SL号法令,将统计局(经济部)并入主席府。
1949年4月25日第34-SL号法令,任命统计局局长。
1949年4月25日第36-SL号法令,设立“抗战参与基金”。
1949年5月11日第37-SL号法令,将河内抗战行政委员会直属中央政府。
1949年5月21日第38-SL号法令,批准1949财政年度全国预算。
1949年5月21日第39-SL号法令,准许发行印有胡志明主席肖像的邮票。
1949年5月21日第40-SL号法令,指定第一联合区抗战行政委员会委员。
1949年5月21日第44-SL号法令,指定第四联合区抗战行政委员会委员。
1949年6月7日第46-SL号法令,指定中南部抗战行政委员会委员。
1949年6月7日第47-SL号法令,设立承天省风田县风昌社。
1949年6月7日第48-SL号法令,将海宁省禄平县并入谅山省。
1949年6月18日第49-SL号法令,颁布自1950年1月1日起在全国适用的直接税典。
1949年6月18日第50-SL号法令,任命国防部军务主任。
1949年6月18日第52-SL号法令,任命国防部事务主任。
1949年6月18日第53-SL号法令,任命国防部部长办公室主任,兼任总司令部部长办公室主任。
1949年6月18日第54-SL号法令,任命总参谋部代理参谋长。
1949年6月18日第55-SL号法令,任命军械局、军药局、军需局局长。
1949年6月18日第56-SL号法令,任命军政局、军需局、工兵局、通信联络局局长。
1949年6月18日第57-SL号法令,任命308师指挥部。
1949年6月18日第58-SL号法令,废除1948年10月12日第241-SL号法令关于设立中央经济封锁敌对委员会的规定。
1949年6月18日第59-SL号法令,废除现行关于硝石生产的条例。
1949年6月18日第60-SL号法令,任命经济部部长办公室主任。
1949年6月18日第61-SL号法令,任命经济部事务副主任。
1949年6月18日第62-SL号法令,任命经济部事务主任。
1949年6月18日第63-SL号法令,规定1949年仍维持1948年适用的税目表。
1949年6月18日第64-SL号法令,将地政局及其附属机构并入财政部。
1949年6月18日第65-SL号法令,任命财政部事务副主任。
1949年6月18日第66-SL号法令,任命财政部部长办公室主任。
1949年6月18日第67-SL号法令,规定军械行业原料的控制原则。
1949年6月18日第68-SL号法令,规定实施水利工作的计划及保护水利工程的条例。
1949年6月18日第69-SL号法令,准许被告委托非律师公民进行辩护。
1949年6月18日第70-SL号法令,授予军械局副局长三级独立勋章。
1949年6月18日第71-SL号法令,废除国内生产总税。
1949年6月18日第72-SL号法令,设立修律委员会。
1949年6月27日第73-SL号和第74-SL号法令,关于减刑两起死刑判决。
1949年7月1日第75-SL号法令,决定没收被判处危害国家独立罪行的罪犯的土地和财产归国家所有。
1949年7月1日第76-SL号法令,规定暂时修改抗战行政单位的权限。
1949年7月14日第78-SL号法令,规定降低地租水平并设立省级减租委员会。
1949年7月14日第79-SL号法令,规定对外侨的临时直接税制度。
1949年7月16日第80-SL号法令,指定河内抗战行政委员会委员。
1949年8月2日第83-SL号法令,任命第三联合区副司令。
1949年8月2日第84-SL号法令,任命第四联合区司令。
1949年8月2日第85-SL号法令,任命军械局局长,兼任炮兵局局长。
1949年8月2日第86-SL号法令,任命国防部军务副主任。
1949年8月2日第87-SL号法令,修改1948年8月19日第206-SL号法令关于设立最高国防委员会的第2条。
1949年8月2日第88-SL号法令,修改1946年6月20日第131-SL号法令关于现行犯搜查住宅的第8条;修改1946年1月24日第13号法令关于搜查住宅笔录的第2条和第6条。
1949年8月2日第89-SL号法令,废除农业部总监察官职务。
1949年8月2日第90-SL号法令,任命河内抗战行政委员会委员。
1949年8月2日第91-SL号法令,任命交通工政部部长办公室主任。
1949年8月2日第92-SL号法令,准许黄少山先生辞去国家教育部部长办公室主任职务。
1949年8月2日第93-SL号法令,设立军人军衔评定委员会。
1949年8月13日第95-SL号法令,设立劳动监察和劳动控制职级。
1949年8月17日第96-SL号法令,赦免一名死囚的死刑判决。
1949年8月19日第97-SL号法令,任命第四联合区抗战行政委员会主席。
1949年8月20日第98-SL号法令,减刑两起死囚的死刑判决。
1949年8月20日第99-SL号法令,驳回原河内省公安局长申请减刑死刑判决的请求。
1949年9月4日第102-SL号法令,设立教育委员会。
1949年9月4日第103-SL号法令,规定义安磷矿厂为国家企业。
1949年9月4日第104-SL号法令,追加5000万盾给接济运输局。
1949年9月9日第105-SL号法令,废除1948年10月14日第246-SL号法令,并规定政府各位成员的每月津贴标准。
1949年9月9日第106-SL号法令,废除1948年10月14日第245-SL号法令,并规定国会常务委员会各位成员的每月津贴标准。
1949年9月23日第108-SL号法令,废除工业生产委员会(经济部)。
1949年9月23日第109-SL号法令,补充关于起诉违反与敌占区贸易条例罪行的规定。
1949年9月23日第110-SL号法令,设立越北根据地委员会。
1949年10月6日第111-SL号法令,拨给生产信贷局3000万盾作为捐助基金(第三次)。
1949年10月18日第114-SL号法令,任命第三联合区政治委员。
1949年10月18日第115-SL号法令,指定若干干部进入南部抗战行政委员会。
1949年10月18日第116-SL号法令,任命民兵局局长兼任政治局局长。
1949年10月18日第117-SL号法令,修改1946年7月20日第131-SL号法令关于夜间搜查私人住宅的第7条。
1949年10月18日第118-SL号法令,在国家各工厂设立工厂委员会。
1949年10月20日第119-SL号法令,任命南部司令部政治委员。
1949年10月20日第120-SL号法令,在南部抗战行政委员会旁设立一个顾问委员会。
1949年10月20日第121-SL号法令,修改1946年3月22日第SL号法令关于军队军衔、军服、徽章、领章规定的第4条;规定各级在确定军人军衔方面的权限。
1949年10月21日第122-SL号法令,补充1949年4月25日第26-SL号法令关于起诉违反与敌占区贸易关系条例罪行的第1条。
1949年10月27日第123-SL号法令,规定享受西医治疗的人员条件。
1949年10月27日第124-SL号法令,规定准许开设西医诊所的人员条件。
1949年11月4日第126-SL号法令,规定18至45岁男性公民的兵役义务。
1949年11月4日第127-SL号法令,合并第一联合区和第十联合区为越北联合区,设立越北联合区抗战行政委员会。
1949年11月4日第128-SL号法令,任命越北联合区抗战行政委员会成员。
1949年11月4日第129-SL号法令,任命越北联合区抗战行政委员会顾问。
1949年11月7日第130-SL号法令,将建安省和海阳省的部分县并入广宁省。
1949年11月7日第131-SL号法令,将嘉林县划归北宁省。
1949年11月22日第134-SL号法令,任命越北联合区地方军队和民兵司令部干部。
1949年11月25日第135-SL号法令,废除1949年11月19日第254-SL号法令关于社和省人民议会罢免权的第9条,并以新的第9条替代。
1949年11月29日第136-SL号法令,规定市和省人民议会选举条例。
1949年12月14日第138-SL号法令,准许一名华侨入越南籍。
1949年12月18日第138b-SL号法令,设立直属总理府的政府监察委员会。
1949年12月18日第138c-SL号法令,任命政府监察委员会干部。
1949年12月21日第140-SL号法令,修改1945年5月22日第71-SL号法令关于越南国家军队组织和规定的一些条款。
1949年12月21日第141-SL号法令,废除退休金局,并将退休金问题交由财政部办公厅负责。
1949年12月21日第142-SL号法令,规定临时行政区长和联合区长具有司法公安委员的身份。
1949年12月21日第143-SL号法令,将商务局和工业矿质局(经济部)改名为贸易局和工业局。
1949年12月21日第144-SL号法令,修改1949年6月18日第69-SL号法令关于罪犯辩护权的第1条。
1949年12月22日第145-SL号法令,在卫生部设立乡村卫生局,并规定该局的职责。
1949年12月24日第146-SL号法令,规定1950年的田土税水平。
1949年12月26日第147-SL号法令,规定军队指挥层在战区对抗战行政委员会的特殊权限。
1949年12月30日第148-SL号法令,废除1946年7月24日第135-SL号法令,并规定从国会常务委员会到县和市抗战行政委员会各级人民政权的新接待费用标准。
1949年12月30日第149-SL号法令,纪念全国抗战三周年,授予独立勋章和抗战勋章。
1949年12月31日第150-SL号法令,补充内务部部长对各級抗战行政委员会的权限和职责。
1950年——
1950年1月1日第01-SL号法令,任命交通公政部副部长邓福通兼任高等技术学校校长。
1950年1月15日第03-SL号法令,关于设立“公粮基金”以取代“抗战参与基金”。
1950年1月17日第04-SL号法令,规定从1950年1月1日起至抗战胜利为止,在印花税之外加征抗战附加费。
1950年1月17日第05-SL号法令,关于任命工业局新局长。
1950年1月20日第06-SL号法令,关于成立公私合营公司,其中政府与私人合资,按照政府的共同经济计划进行经营。
1950年1月20日第07-SL号法令,关于合并各部及其直属机关(国防部除外)的办公室,称为部办公室。
1950年1月20日第08-SL号法令,关于规定度量衡制度及度量衡器具。
1950年1月22日第09-SL号法令,确定越南境内所有矿产资源均归国家所有。
1950年1月22日第10-SL号法令,关于在纪念八月革命四周年及9月2日独立日之际,对囚犯予以减刑和赦免。
1950年1月31日第14-SL号法令,规定自1949年8月1日起,向各级行政委员会和抗战行政委员会委员发放每月津贴。
1950年1月31日第15-SL号法令,废除1949年9月23日第110-SL号法令关于在主席府设立根据地委员会的规定,并在越北联合区设立一个根据地委员会。
1950年1月31日第16-SL号法令,指定越北联合区抗战行政委员会委员。
1950年1月31日第17-SL号法令,指定越北联合区抗战行政委员会委员。
1950年1月31日第18-SL号法令,允许一名华侨加入越南国籍。
1950年2月10日第19-SL号法令,允许农业林业部林政总局局长辞职并任命接替者。
1950年2月12日第20-SL号法令,决定总动员全体人民的人力、物力、财力,以推进总反攻。
1950年2月12日第21-SL号法令,补充关于设立或修改省、县行政单位地界的手续。
1950年2月12日第22-SL号法令,同意河内抗战行政委员会委员陈友奉辞职。
1950年2月12日第23-SL号法令,第四次向生产信贷局拨付3000万盾作为基金。
1950年2月12日第24-SL号法令,任命交通公政部办公室副总理。
1950年2月13日第25-SL号法令,关于抗战时期使用无主土地。
1950年2月15日第26-SL号法令,关于成立乡减租委员会。
1950年2月15日第27-SL号法令,关于任命丁德善为运输局局长。
1950年2月16日第29-SL号法令,任命国防部办公室总理和副总理。
1950年2月19日第30-SL号法令,规定在政府机关工作的公务员的薪级。
1950年3月4日第31-SL号法令,关于将水原县归还建安省(第三联合区)。
1950年3月4日第32-SL号法令,关于在参战单位设立战场指挥所。
1950年3月4日第33-SL号法令,任命农村卫生局局长。
1950年3月4日第34-SL号法令,任命陈文久为越南新闻总局局长,接替阮进吉重医生转任其他职务。
1950年3月15日第36-SL号法令,批准并允许自1950年1月1日起执行1950年度全国财政预算。
1950年3月15日第37-SL号法令,允许在越南发行和流通200盾面额的纸币。
1950年3月19日第38-SL号法令,任命国会常务委员会办公室主任。
1950年3月22日第40-SL号法令,规定各部总理、副总理、监察员、秘书、副部长、处长、副处长的每月正薪标准。
1950年3月22日第41-SL号法令,任命财政部办公室总理和副总理。
1950年3月22日第43-SL号法令,废除1948年8月20日第216-SL号法令的第2条,代之以新的第2条,明确规定:抗战勋章分三等:一等、二等、三等。一等由国家主席授予,二等和三等由政府总理授予。
1950年3月22日第44-SL号法令,任命军需局局长。
1950年3月25日第46-SL号法令,任命经济部办公室总理和副总理。
1950年4月5日第49-SL号法令,指定第四联合区抗战行政委员会委员。
1950年4月5日第50-SL号法令,任命伤残军人及退伍军人部办公室副总理。
1950年4月14日第52-SL号法令,任命内务部办公室总理和副总理。
1950年4月14日第53-SL号法令,任命劳动部办公室总理。
1950年4月14日第54-SL号法令,任命农业林业部办公室总理和副总理。
1950年4月14日第56-SL号法令,任命交通公政部办公室总理。
1950年4月14日第57-SL号法令,在交通公政部内设立运输局。
1950年4月14日第58-SL号法令,在交通公政部内设立建筑司。
1950年4月14日第59-SL号法令,任命建筑司司长和副司长。
1950年5月1日第61-SL号法令,规定在抗战时期,为节约粮食和牲畜,禁止用米酿酒,禁止储存、运输、销售用米酿制的酒、制作糕点、糯米糖、米浆等,限制宰杀牛、猪。
1950年5月1日第62-SL号法令,任命第五联合区政委,自1950年3月11日起生效。
1950年5月1日第64-SL号法令,任命政府副总监察员陈登宁为政府特使,负责道路修缮工作。
1950年5月1日第65-SL号法令,关于派遣政府代表团于1950年5月至6月底期间赴越北联合区进行监察,任务是解释和调查总动员情况及民生状况。
1950年5月1日第65b-SL号法令,设立劳动勋章,以奖励在脑力劳动和体力劳动中有特殊成就的人。
1950年5月14日第66-SL号法令,将国防部情报局分为两部分:一部分并入内务部公安局,另一部分并入国防部总参谋部军事情报部门。
1950年5月14日第67-SL号法令,任命陈文光为304师团司令部政委,黄明草上校为304师团司令。
1950年5月14日第68-SL号法令,关于成立政府经济委员会。
1950年5月14日第69-SL号法令,关于将农业林业部林政总局改名为水利林政总局,将兽医畜牧渔业总局改名为畜牧总局。
1950年5月18日第72-SL号法令,第五次向生产信贷局拨付1亿盾(100,000,000盾)作为基金。
1950年5月18日第73-SL号法令,关于成立第四联合区地方部队司令部。
1950年5月18日第74-SL号法令,任命第四联合区地方部队司令部政委和司令。
1950年5月20日第75-SL号法令,任命政府经济财政委员会秘书。
1950年5月20日第76-SL号法令,颁布《越南民主共和国公务员条例》,自1950年5月1日起适用。
1950年5月22日第77-SL号法令,关于适用于抗战时期协助政府工作的工人的薪级、录用、工时、奖励、纪律等规定。
1950年5月22日第78-SL号法令,废除根据1950年1月31日第15-SL号法令设立的越北根据地委员会。
1950年5月22日第79-SL号法令,修改1949年6月18日第49-SL号法令颁布的《直接税典》第6条。
1950年5月22日第80-SL号法令,规定“省人民议会和乡人民议会的选举,现继续按照1945年11月22日第63-SL号法令规定的程序进行”。
1950年5月22日第81-SL号法令,规定在政府机关工作的公务员的通用薪级,自1950年5月1日起执行。
1950年5月22日第82-SL号法令,废除1949年9月9日第105-SL号法令,并重新规定政府成员(国家主席、政府总理、副总理、部长、副部长)的每月津贴标准(以米价计算)。
1950年5月22日第83-SL号法令,废除1949年9月9日第106-SL号法令,并重新规定国会常务委员会成员(主任、副主任、委员)的每月津贴标准(以米价计算)。
1950年5月22日第84-SL号法令,将省减租委员会和乡减租委员会改名为省减租减息委员会和乡减租减息委员会。
1950年5月22日第85-SL号法令,关于司法机构和诉讼程序改革。
1950年5月22日第86-SL号法令,任命外交部办公室代理总理和两名副总理。
1950年5月22日第87-SL号法令,任命越南邮政电信局副局长。
1950年5月22日第88-SL号法令,规定关于土地承租的主要事项。
1950年5月22日第89-SL号法令,关于对以往借贷事项的减息、销债、缓债。
1950年5月22日第90-SL号法令,禁止抛荒那些至今仍有主但尚未耕种的土地。
1950年5月22日第91-SL号法令,规定各级行政委员会和抗战行政委员会(联合区、联合区及河内区、省和直辖市、县、大城市和河内区、小城市和街区)成员的每月津贴标准(以米价计算)。
1950年5月22日第92-SL号法令,规定主席府办公室(主任、副主任、秘书)、国会和总理府办公室(主任、副主任、秘书)、各部办公室(总理、副总理、监察员、秘书、部长和副部长)、各总局和局(主任、总局副局长、局长、副局长)任职人员的每月工资标准(以米价计算)。
1950年5月22日第93-SL号法令,规定“自本法令签署之日起至抗战胜利为止,所有越南公民,不分男女,16岁至55岁,均有抗战义务,即必须参加由抗战直接或间接需求所规定的公务”。
1950年5月22日第94-SL号法令,规定自1950年5月1日起执行的主席府办公室、国会和总理府办公室、各部办公室、各总局或局、联合区局长和副局长、联合区抗战行政委员会办公室主任、联合区抗战行政委员会及专业部门处长、省或直辖市抗战行政委员会及专业部门处长、厅长、副厅长、办公室主任和处长的每月正薪标准(以米价计算)。
1950年5月22日第95-SL号法令,规定政府监察委员会成员及监察专员的每月正薪标准(以米价计算),自1950年5月1日起执行。
1950年5月22日第96-SL号法令,修改1949年12月24日第14b-SL号法令关于规定累进税率征收田土税的第2条。
1950年5月22日第97-SL号法令,修改旧民法中的若干规定和制度,并以新原则取代。
1950年5月22日第98-SL号法令,规定在政府机关工作的公务员的薪级。
1950年6月5日第103-SL号法令,规定各级抗战行政委员会有领导和管理同级专业部门的职责。
1950年6月15日第105-SL号法令,任命国防部办公室副总理。
1950年6月15日第106-SL号法令,规定对不服从或拖延履行兵役义务者、自残身体或使用欺诈手段逃避兵役义务者、滥用职权发布兵役命令者、以言语或行为宣传使他人逃避兵役义务者,判处6个月至3年监禁的刑罚及有权审理的法院级别。
1950年6月16日第107-SL号法令,接受中南部抗战行政委员会主席黎庭探和委员阮文枝的辞职申请。
1950年6月20日第108-SL号法令,将两名华侨的死刑减为二十年苦役。
1950年6月20日第110-SL号法令,指定中南部抗战行政委员会委员。
1950年6月20日第111-SL号法令,指定阮维贞和陈廷志为中南部抗战行政委员会主席和副主席。
1950年7月11日第112-SL号法令,将直接税局、田土公产登记局和地政局合并为一个机构,名为公产-直接税-地政局。
1950年7月11日第113-SL号法令,任命公产-直接税-地政局副局长和两名副局长。
1950年7月11日第114-SL号法令,任命中学司副司长和小学司副司长。
1950年7月11日第115-SL号法令,将隶属于畜牧总局的兽渔抗感染研究所改名为隶属于中央农业林业部的兽医研究所,并任命兽医研究所所长。
1950年7月11日第116-SL号法令,接受畜牧总局局长的辞职申请——任命畜牧总局局长和副局长。
1950年7月11日第117-SL号法令,任命农政局两名副局长。
1950年7月11日第118-SL号法令,任命水利林政总局副局长。
1950年7月11日第119-SL号法令,任命劳动部办公室副总理。
1950年7月11日第120-SL号法令,将省临时分配土地委员会和针对法国殖民者及被判犯有危害国家独立罪行之人的种植园临时分配土地委员会,改名为省临时分配土地委员会和乡或种植园临时分配土地委员会。
1950年7月11日第121-SL号法令,规定越南国家军队和人民军总司令部的职能机构;总参谋部、总政治部、总后勤部的组织和任务。
1950年7月11日第122-SL号法令,任命总司令部总政治部主任、政府副总监察员兼任总司令部总后勤部主任、总司令部总政治部副主任。
1950年7月11日第123-SL号法令,任命总参谋部、总政治部、总后勤部、各兵种及总司令部办公室的局长、副局长、办公室主任、副主任等。
1950年7月11日第124-SL号法令,废除1949年4月25日第33-SL号法令和1949年4月25日第34-SL号法令。政府总理将颁布一项法令,规定一个临时组织以监督统计工作。
1950年7月11日第125-SL号法令,规定当发生牲畜传染病时,各级抗战行政委员会和专业部门、地方部队单位及当地人民的责任。
1950年7月11日第126-SL号法令,修改1950年5月22日第82-SL号法令关于政府成员家庭津贴的第3条。
1950年7月11日第127-SL号法令,修改1950年5月22日第83-SL号法令关于国会常务委员会成员家庭津贴的第3条。
1950年7月14日第128-SL号法令,规定对盗窃、窃取、销毁政府公文及私人信件者的起诉刑罚。
1950年8月2日第130-SL号法令,重新规定省抗战行政委员会主席有权逮捕政治犯的情形;省和联合区抗战行政委员会调查案件的手续和期限。
1950年8月9日第131-SL号法令,将现属越北联合区的麦达县归还第三联合区和平省。
1950年8月19日第132-SL号法令,指定吴维草为河内抗战行政委员会委员。
1950年8月20日第133-SL号法令,废除此前根据1948年2月15日第137-SL号法令设立的华侨事务局,并交由内务部、联合区和省抗战行政委员会负责华侨事务局的行政工作。
1950年8月20日第134-SL号法令,任命原越南国家军队副总监察员陈子平少将为陈国俊陆军学校政委。
1950年9月2日第134b-SL号法令,授予大叻市总工会和南部橡胶联合会三级独立勋章,授予岘港工会一级抗战勋章。
1950年9月15日第135-SL号法令,指定第四联合区抗战行政委员会成员。
1950年9月15日第136-SL号法令,指定黄英为第四联合区抗战行政委员会副主席。
1950年9月19日第137-SL号法令,修改1949年6月18日第49-SL号法令的第6条和1950年5月22日第79-SL号法令修改后的第6条,关于《直接税典》中田土税的计算方式。
1950年9月19日第138-SL号法令,修改1949年6月18日根据第49-SL号法令颁布的《直接税典》第7条。
1950年9月19日第139-SL号法令,允许在全国发行一种以米记账、以钱或米偿还的国家公债。发行的公债总额定为10万吨米。公债享受3%的年息,并在购买之日起5年后偿还本金。
1950年10月6日第142-SL号法令,任命内务部办公室副总理。
1950年10月6日第143-SL号法令,任命总司令部总后勤部副主任。
1950年10月6日第144-SL号法令,在农业林业部内设立一个农业合作司,专门负责全国农业合作社组织。
1950年10月6日第145-SL号法令,任命农业林业部农业合作司司长。
1950年10月10日第146-SL号法令,指定第四联合区地方部队司令陈参为第四联合区抗战行政委员会军事委员。
1950年10月10日第147-SL号法令,规定“各级乡、省抗战行政委员会委员,从现在起又按照1945年11月22日第63-SL号法令规定的旧程序选举,以及特殊情况的解决程序”。
1950年11月6日第149-SL号法令,任命总理府办公室副主任。
1950年11月7日第150-SL号法令,关于囚犯的监禁以及内务部和司法部对全国范围内监狱组织和监督的责任。
1950年11月17日第151-SL号法令,补充县和省各级人民陪审员的权限和工作方式。
1950年11月17日第152-SL号法令,规定对在中央机关和联合区范围内部门工作的违法公务员的起诉。
1950年11月17日第153-SL号法令,规定省人民议会每三个月召开一次定期会议。
1950年11月17日第154-SL号法令,规定对泄露政府机关或工作秘密的公务员、军人、平民的纪律处分。
1950年11月17日第155-SL号法令,关于设立联合区军事法院。
1950年11月17日第156-SL号法令,关于设立联合区人民法院。
1950年11月17日第157-SL号法令,关于设立临时占领区人民法院。
1950年11月17日第158-SL号法令,关于根据一个选拔委员会的建议,将具有经验和成就的工农干部纳入法官序列。
1950年11月17日第159-SL号法令,规定离婚的情形、离婚程序和离婚的效力。
1950年11月17日第160-SL号法令,关于在司法部内设立刑事-民事司。
1950年11月17日第161-SL号法令,任命司法部办公室总理。
1950年11月17日第162-SL号法令,关于在交通公政部内设立直属的公政局。
1950年11月17日第163-SL号法令,关于在全国限制宰杀牛,以发展畜牧业,有利于增产,并符合共同节约政策。
1950年11月17日第164-SL号法令,关于将垦荒移民局改组为隶属于农业林业部的企业田司。
1950年11月17日第165-SL号法令,任命农业林业部办公室副总理黎维爵兼任农业林业部企业田司司长。
1950年11月17日第166-SL号法令,关于将经济部工业局拆分为两个局:工艺局和小工艺局。每个局由一名局长和一名副局长管理。
1950年11月17日第167-SL号法令,废除1948年8月20日第221-SL号法令,该法令允许经济部部长在抗战时期通过法令颁布特别条例,以预防有害于民生的贸易流向。
1950年11月17日第168-SL号法令,关于在直属经济部内设立内贸司。
1950年11月17日第169-SL号法令,修改1949年2月23日第8-SL号法令关于物价化和最高定价程序的第2条和第3条。
1950年11月17日第170-SL号法令,授权省抗战行政委员会,根据各类违法的严重程度,在咨询经济厅意见后,可以没收、处罚或起诉被告。
1950年11月17日第171-SL号法令,将一名囚犯的死刑减为终身苦役。
1950年11月17日第172-SL号法令,关于在教育部内设立一个文学艺术司,包括文化部门(文、史、地、哲学、经济学、语言、文字)和艺术部门(音乐、戏剧、绘画、建筑)。
1950年11月17日第173-SL号法令,任命怀青为教育部文学艺术司司长。
1950年11月17日第174-SL号法令,任命平民教育总局副局长。
1950年12月1日第176-SL号法令,任命司法部刑事-民事司司长。
1950年12月1日第177-SL号法令,批准河内抗战行政委员会委员杨牙辞职。
1950年12月19日第477-SL号法令,授予国防部部长兼越南国家军队和人民军总司令武元甲大将三级胡志明勋章,表彰其成就:“在五年抗战中指挥军队和人民军在战场上战胜敌人,特别是在1947年秋冬保卫越北战役和1950年秋季解放边境战役中”。
1950年12月20日第180-SL号法令,关于在军事法院起诉那些投机货币、伪造纸币、流通伪造纸币、储存或流通已被禁止的敌方纸币、以及从事破坏国家财政活动的人。
1950年12月20日第181-SL号法令,批准并允许自1951年1月1日起执行1951年度全国财政预算。
1950年12月20日第182-SL号法令,规定各类烟丝、香烟的税率为批发价的15%。
1950年12月20日第183-SL号法令,任命工艺局局长,小工艺局局长和副局长。
1950年12月20日第184-SL号法令,任命总司令部总后勤部副主任。
1950年12月20日第185-SL号法令,指定第三联合区抗战行政委员会。
1950年12月20日第186-SL号法令,允许交通公政部发行一种印有胡志明主席肖像的邮票。
报刊上的报道
胡主席会见记者
十一月上旬,政府委员会会议结束后,我们和几位外国记者有幸获准会见胡主席。到达主席府时,我们看到主席正与工作人员一起进行增产劳动,主席身体非常健康,心情愉快。以下是胡主席回答我们提问的内容:
此次胜利的成果是:
- 歼灭并俘虏了大量敌军精锐部队,使敌军极为恐慌。
- 缴获了大量美国援助敌军的武器。
- 收复了五个省及许多重要地区。
这一胜利的原因有:
- 我国人民非常积极支援部队,特别是高平同胞和谅山几个县。数万妇女在运输工作中开展竞赛;
- 我军部队非常勇敢,且在技术方面取得进步。我方指挥非常坚决;
- 各地响应普遍且积极;
- 准备相当周密。
这一胜利具有两个重要意义:
- 这次我们掌握了主动权。
- 我们学到了许多经验,这将帮助我军部队取得更大、更快的进步。
胡主席强调:
在此胜利之后,我军和人民必须保持的一点是,绝对不可因胜利而骄傲自满、主观轻敌。相反,我们必须更加努力、更加谨慎、更加坚决。
一位外国记者代表提问:
这是否意味着总反攻已经开始?
主席回答:
你们必须记住,我们的抗战是持久抗战。我们仍必须坚决克服许多困难,必须动员全民做更多准备,必须努力赢得更多胜利,以达到完全胜利。
关于今年的竞赛成绩,主席说:
成绩相当好,因为民众非常积极,例如:
- 部队开展杀敌立功竞赛,取得了近期的胜利成果。
- 许多工人和工厂生产超过了预定指标。
- 农民方面,许多家庭和许多地区增产成绩相当好。
- 平民教育普遍发展,许多省已扫除文盲。
然而,竞赛运动仍存在许多缺点,如:
- 各机关和干部在制定计划以及领导方面不够切合实际。
- 督促、跟踪、帮助工作仍显不足。
- 总结经验和交流经验的工作也显不足。
我们努力纠正这些缺点——而报刊必须承担一部分责任——那么爱国竞赛肯定会取得数倍的美好成绩。
谈话至此,已有许多高级干部在等待听取指示,因此我们不得不告辞。我们怀着愉快的心情和对胡主席正在领导军民为明天准备的胜利充满信心的心情离开了。
《真理报》,1950年11月27日,第151期。
注释
及
人名索引
**CHÚ THÍCH**
1. **Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản**: Tác phẩm do C. Mác và Ph. Ăngghen viết từ tháng 12-1847 đến tháng 1-1848; được xuất bản lần đầu tiên vào tháng 12-1848 ở Luân Đôn; sau đó được dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất bản ở nhiều nước trên thế giới. Nội dung của Tuyên ngôn được trình bày trong bốn chương: Tư sản và vô sản; Những người vô sản và những người cộng sản; Văn học xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa; Thái độ của những người cộng sản đối với các đảng đối lập. Ngoài ra, mỗi lần xuất bản, Mác và Ăngghen còn viết lời tựa để thuyết minh và làm rõ thêm nội dung tư tưởng của Tuyên ngôn. Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C. Mác và Ph. Ăngghen đã phân tích một cách khoa học tính tất yếu lịch sử của cách mạng vô sản và sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản là người đào mồ chôn chủ nghĩa tư bản, sáng tạo xã hội mới - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Muốn vậy, giai cấp vô sản phải xây dựng chính đảng của mình, thực hiện cách mạng vô sản, thiết lập chuyên chính vô sản, tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đánh dấu sự ra đời của chủ nghĩa cộng sản khoa học, trình bày một cách hoàn chỉnh và có hệ thống học thuyết về chủ nghĩa xã hội khoa học của C. Mác, là cương lĩnh chiến đấu của giai cấp vô sản toàn thế giới. Thực tiễn của cách mạng thế giới hơn một thế kỷ qua đã chứng minh sự đúng đắn của những luận điểm cơ bản trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản và góp phần làm phong phú thêm những luận điểm cơ bản đó. Ở Việt Nam, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đã sớm được truyền bá rộng rãi. Nó đã thực sự trở thành ngọn đuốc soi đường cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động nước ta trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội. Tr.2.
2. **Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội** (hay Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên): Tổ chức cách mạng của những người Việt Nam yêu nước, do Nguyễn Ái Quốc sáng lập tại Quảng Châu (Trung Quốc) tháng 6-1925. Hội có Chính cương, Chương trình hoạt động, Điều lệ tóm tắt. Cơ quan tuyên truyền của Hội là tuần báo Thanh niên. Tại Quảng Châu, Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã mở các lớp huấn luyện chính trị. Học viên được tuyển chọn trong số những thanh niên yêu nước đang hoạt động ở miền Nam Trung Quốc và ở trong nước đưa sang. Nguyễn Ái Quốc là người trực tiếp phụ trách tổ chức và huấn luyện các lớp học này. Nội dung huấn luyện là những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam. Các hội viên sau khi tốt nghiệp trở về nước hoạt động, tuyên truyền và gây dựng cơ sở cách mạng. Đến tháng 5-1929, Hội đã có tổ chức ở cả ba kỳ, ở một số tỉnh bộ và cơ sở. Nhiều học viên sau này đã trở thành những cán bộ nòng cốt của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là tổ chức cách mạng đầu tiên ở nước ta theo xu hướng cộng sản khoa học. Hội đã làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình là chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tr.3.
3. **Cách mạng Tháng Tám**: Nổ ra và thắng lợi vào tháng 8-1945. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, từ ngày 14 đến ngày 18-8-1945, nhân dân cả nước nhất tề vùng dậy, giành chính quyền ở tỉnh lỵ. Ngày 19-8, khởi nghĩa giành thắng lợi ở Thủ đô Hà Nội. Ngày 28-8, Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi trong cả nước. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đầu tiên ở một nước thuộc địa nửa phong kiến do giai cấp công nhân lãnh đạo. Đó là thắng lợi của đường lối đoàn kết toàn dân, sử dụng bạo lực cách mạng để lật đổ ách thống trị của đế quốc và phong kiến, lập nên Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Đó là thắng lợi của đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, dân chủ, kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến. Thắng lợi ấy đã đưa dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập tự do và chủ nghĩa xã hội. Tr.3.
4. **Xôviết Nghệ An** (hay Xôviết Nghệ - Tĩnh): Đỉnh cao của phong trào cách mạng 1930 - 1931 do Đảng ta lãnh đạo. Xôviết Nghệ - Tĩnh là phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp và tay sai của nhân dân ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh đã phát triển thành nhiều cuộc biểu tình có vũ trang, đánh đổ chính quyền địch ở nhiều địa phương, thành lập chính quyền cách mạng kiểu Xôviết và thực hiện nhiều biện pháp cách mạng đem lại quyền lợi cho nhân dân. Hoảng sợ trước sức mạnh của nhân dân, thực dân Pháp và tay sai đã đàn áp đẫm máu phong trào Xôviết Nghệ - Tĩnh. Xôviết Nghệ - Tĩnh nổ ra khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đang hoạt động ở nước ngoài. Tuy vậy, Người vẫn luôn theo dõi tình hình trong nước và thường xuyên báo cáo với Quốc tế Cộng sản. Trong Báo cáo gửi Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản nhan đề: Nghệ - Tĩnh đỏ, Người khẳng định: “Bom đạn, súng máy, đốt phá, đồn binh... đều bất lực không dập tắt nổi phong trào cách mạng của Nghệ - Tĩnh”. Tr.4.
5. **Cách mạng 1905 ở Nga**: Ngày 9-1-1905, cuộc Cách mạng dân chủ tư sản lần thứ nhất ở Nga bùng nổ. Trước sự bất mãn ngày càng tăng của công nhân, viên thầy tu tay sai của cảnh sát là Gapông đã vận động công nhân tiến hành một cuộc biểu tình hoà bình, mang cờ xí của nhà thờ và rước ảnh nhà vua đến Cung điện Mùa Đông, đệ đơn thỉnh nguyện xin cải thiện đời sống. Mặt khác, Gapông mật báo cho cảnh sát Nga hoàng bố phòng cẩn mật. Nắm được âm mưu đó, những người bônsêvích ra sức vận động công nhân không tham gia cuộc biểu tình. Nhưng lúc này, phần lớn công nhân còn tin vào Sa hoàng nên cuộc biểu tình vẫn diễn ra theo kế hoạch. Khi họ vừa xuất hiện ở quảng trường Cung điện Mùa Đông thì Sa hoàng hạ lệnh xả súng bắn giết họ. Trên 1.000 người chết và hơn 5.000 người bị thương. Ngày này được gọi là “Ngày chủ nhật đẫm máu”. Bộ mặt thật của Chính phủ Nga hoàng đã lộ rõ, nhân dân căm phẫn nổi dậy đấu tranh, nêu cao khẩu hiệu “Đả đảo chế độ chuyên chế!”, mở đầu cuộc Cách mạng dân chủ tư sản Nga 1905 - 1907. Tr.4.
6. **Thế giới đại chiến lần thứ hai** (1939 - 1945): Cuộc chiến tranh do phát xít Đức, Italia, Nhật Bản gây ra với âm mưu chia lại thị trường thế giới và tiêu diệt nước Nga Xôviết. Do tính chất của cuộc chiến tranh và âm mưu của các thế lực phát xít, cuộc chiến tranh nổ ra ở từng vùng có tính chất khác nhau. Từ tháng 9-1939 đến tháng 6-1941 là chiến tranh giữa nước Đức phát xít với các nước đế quốc; từ tháng 6-1941 đến tháng 8-1945, cuộc chiến tranh chủ yếu diễn ra trên mặt trận Xô - Đức và từ tháng 12-1941 đến tháng 9-1945, cuộc chiến tranh do phát xít Nhật gây ra ở châu Á và Thái Bình Dương. Với quy mô và sự ác liệt của nó, cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai đã cuốn hút 72 nước, với 1.700 triệu người vào vòng chiến. Tổng số quân tham chiến là 110 triệu người. Gần 55 triệu người bị chết và một khối lượng của cải vật chất khổng lồ bị chiến tranh thiêu huỷ. Kết quả của cuộc chiến tranh là sự thắng lợi của lực lượng các nước Đồng minh như Liên Xô, Mỹ, Anh, v.v. trong đó Liên Xô đóng vai trò quyết định. Các lực lượng phát xít đã bị tiêu diệt. Liên Xô không những đã giành thắng lợi vẻ vang trong cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại (1941 - 1945), mà còn trực tiếp giải phóng nhân dân nhiều nước châu Âu và châu Á khỏi họa phát xít. Thắng lợi ấy tạo điều kiện cho các nước này hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ và tiến lên làm cách mạng xã hội chủ nghĩa. Tr.5.
7. **Khởi nghĩa Yên Bái**: Cuộc khởi nghĩa do Việt Nam Quốc dân Đảng tổ chức và thực hiện. Việt Nam Quốc dân Đảng là một tổ chức cách mạng theo xu hướng dân chủ tư sản, thành lập ngày 25-12-1927. Do đường lối, tổ chức không chặt chẽ, lại kết nạp đảng viên dễ dãi, để bọn mật thám chui vào, nên đầu năm 1930, cơ sở của Đảng bị vỡ ở nhiều nơi, nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt. Trước tình hình đó, các lãnh tụ của Đảng là Nguyễn Thái Học và Nguyễn Khắc Nhu quyết định khởi nghĩa, vì cho rằng: đằng nào Đảng cũng bị khủng bố và bị tiêu diệt, cho nên cứ bạo động, “không thành công cũng thành nhân”. Ngày 9-2-1930, vào lúc 22 giờ, bạo động đã nổ ra. Nghĩa quân chiếm các đồn Pháp ở Yên Bái. Một bộ phận binh lính Việt Nam trong quân đội Pháp phản chiến tham gia vào quân khởi nghĩa. Nghĩa quân chiếm được nhà dây thép, nhà ga, phát truyền đơn, hô hào quần chúng và binh lính hưởng ứng. Ngay sáng hôm sau, thực dân Pháp đã phản công, cuộc bạo động bị thất bại. Trong vòng một tuần, phong trào khởi nghĩa bị dập tắt ở các nơi. Nguyễn Thái Học và các lãnh tụ khác bị bắt và bị xử tử. Việt Nam Quốc dân Đảng bị tan rã. Trong lúc Việt Nam Quốc dân Đảng chuẩn bị khởi nghĩa, Nguyễn Ái Quốc đang ở Xiêm (Thái Lan). Nghe tin đó, Nguyễn Ái Quốc đã nhận xét: “Cuộc bạo động nổ ra lúc này là quá sớm, và khó thành công”. Người muốn gặp các lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân Đảng để bàn lại kế hoạch nhưng không thực hiện được. Trong lúc Nguyễn Ái Quốc vượt biên giới Thái Lan đến Trung Quốc, cuộc bạo động đã được chuẩn bị và vẫn nổ ra như đã nêu. Tr.8.
8. **Quốc tế Cộng sản** (hay Quốc tế III): Được thành lập tháng 3-1919 tại Mátxcơva, dưới sự lãnh đạo của Lênin và sự tham gia của các đảng cộng sản và nhóm cộng sản của 30 nước. Quốc tế Cộng sản là tổ chức cách mạng của giai cấp công nhân quốc tế, lãnh đạo phong trào cộng sản và công nhân, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa từ năm 1919. Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin được Đại hội lần thứ II Quốc tế Cộng sản thông qua (1920), đã đặt nền tảng về chính trị và tư tưởng cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa. Tại phiên họp lần thứ 25 (11-4-1931), Hội nghị toàn thể lần thứ chín của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản, căn cứ vào tình hình phát triển của cách mạng Đông Dương, đã quyết nghị: “Đảng Cộng sản Đông Dương trước đây là một chi bộ của Đảng Cộng sản Pháp, từ nay được công nhận là chi bộ độc lập thuộc Quốc tế Cộng sản”. Tại Đại hội lần thứ VII (1935), Quốc tế Cộng sản đã chính thức công nhận Đảng Cộng sản Đông Dương là một phân bộ của Quốc tế Cộng sản. Tháng 5-1943, căn cứ vào hoàn cảnh mới, Đoàn Chủ tịch Quốc tế Cộng sản với sự tán thành của đại đa số các đảng cộng sản, đã thông qua nghị quyết giải tán tổ chức quốc tế này. Tr.9.
9. **Đại hội lần thứ I của Đảng**: Họp từ ngày 27 đến ngày 31-3-1935 tại Ma Cao (Trung Quốc), do đồng chí Hà Huy Tập chủ trì. Đại hội đã phân tích tình hình thế giới và Đông Dương, kiểm điểm công tác tổ chức và lãnh đạo của Đảng từ sau cao trào cách mạng 1930 - 1931 đến lúc Đại hội họp. Sau khi phân tích tình hình và phê phán những thiếu sót trong công tác tổ chức và lãnh đạo, Đại hội đã quyết định ba nhiệm vụ chủ yếu trước mắt là: Củng cố và phát triển Đảng, tranh thủ lực lượng và phát triển các tổ chức quần chúng, chống chiến tranh đế quốc. Đại hội đã thông qua Điều lệ mới của Đảng, Điều lệ của các tổ chức quần chúng và các nghị quyết về công tác vận động quần chúng. Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương, do đồng chí Lê Hồng Phong làm Tổng Bí thư. Tr.9.
10. **Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng** (khoá I): Họp ngày 26-7-1936, tại Thượng Hải (Trung Quốc). Căn cứ vào Nghị quyết Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản và tình hình cách mạng trong nước, Hội nghị khẳng định nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến mà Đảng ta đề ra khi mới thành lập vẫn không thay đổi, nhưng mục tiêu trước mắt lúc này chưa phải là đánh đổ chính quyền của đế quốc Pháp và làm cách mạng ruộng đất, mà phải tập hợp đông đảo các tầng lớp và giai cấp trong xã hội, tập trung mũi nhọn đấu tranh vào chủ nghĩa phát xít và bọn phản động thuộc địa, tay sai của chủ nghĩa phát xít. Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận nhân dân phản đế Đông Dương (tháng 3-1938 đổi là Mặt trận thống nhất dân chủ Đông Dương, gọi tắt là Mặt trận dân chủ Đông Dương). Để thực hiện mục tiêu nói trên, Hội nghị quyết định hình thức và phương pháp đấu tranh (hợp pháp và nửa hợp pháp), xây dựng tổ chức hợp pháp, nửa hợp pháp, tiếp tục xây dựng và củng cố tổ chức không hợp pháp, tăng cường phát triển các tổ chức của Đảng trong phong trào quần chúng. Tr.9.
11. **Mặt trận dân chủ Đông Dương**: Trước sự bành trướng của chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh thế giới do phát xít Đức, Italia, Nhật ráo riết chuẩn bị, theo chủ trương của Quốc tế Cộng sản, các đảng cộng sản đều chuyển hướng hoạt động, thành lập mặt trận nhân dân rộng rãi chống phát xít, chống chiến tranh. Ở Việt Nam, tháng 7-1936, Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương họp Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận nhân dân phản đế Đông Dương (tháng 3-1938 đổi tên là Mặt trận thống nhất dân chủ Đông Dương, gọi tắt là Mặt trận dân chủ Đông Dương) nhằm tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân và các giai cấp trong xã hội, tập trung mũi nhọn đấu tranh vào bọn phản động thuộc địa, tay sai của chủ nghĩa phát xít. Tr.9.
12. **Mặt trận bình dân Pháp** (còn gọi là Mặt trận nhân dân Pháp): Được thành lập vào cuối năm 1935 đầu năm 1936 theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ VII của Quốc tế Cộng sản và theo chủ trương của Đảng Cộng sản Pháp. Tham gia Mặt trận có Đảng Cộng sản, Đảng Xã hội, một số đảng phái và tổ chức tiến bộ khác cùng thống nhất mục đích chống chủ nghĩa phát xít. Năm 1936, Mặt trận nhân dân Pháp đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Nghị viện. Chính phủ Mặt trận nhân dân nắm chính quyền trong thời gian 1936 - 1938 đã thi hành một số chính sách tiến bộ và có ảnh hưởng đến tình hình Đông Dương. Tranh thủ thời cơ thuận lợi đó, Đảng ta đã tổ chức những hoạt động công khai hợp pháp và nửa hợp pháp, kết hợp với hoạt động bí mật để động viên các tầng lớp nhân dân tham gia phong trào đòi dân sinh, dân chủ, đòi cơm áo, hoà bình. Nhờ đó, phong trào đấu tranh thời kỳ Mặt trận dân chủ (1936 - 1939) ở Việt Nam phát triển khá mạnh mẽ. Tr.9.
13. **Khởi nghĩa Bắc Sơn**: Nổ ra đêm 27-9-1940 ở Bắc Sơn (thuộc tỉnh Lạng Sơn). Lúc bấy giờ, Pháp đã đầu hàng phát xít Đức ở chính quốc, thực dân Pháp ở Đông Dương rất hoang mang dao động. Khi quân Nhật tiến vào Lạng Sơn, chính quyền tay sai Pháp ở đây đã tan rã nhanh chóng. Chớp thời cơ đó, đảng bộ địa phương đã phát động khởi nghĩa. Khoảng 600 quân khởi nghĩa có vũ trang đã nổi dậy chiếm đồn Mỏ Nhài, viên tri châu chạy trốn, ngụy quyền tan rã, nhân dân hoàn toàn làm chủ châu lỵ và các vùng trong châu. Đội du kích địa phương được thành lập. Nhưng sau đó, Nhật - Pháp lại thỏa hiệp với nhau tiến hành đàn áp cuộc khởi nghĩa. Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (11-1940) đã quyết định duy trì đội du kích Bắc Sơn làm nòng cốt xây dựng lực lượng vũ trang và thành lập căn cứ địa Bắc Sơn - Vũ Nhai do Trung ương trực tiếp chỉ đạo. Tr.10.
14. **Khởi nghĩa Nam Bộ** (còn gọi là khởi nghĩa Nam Kỳ): Sống dưới hai tầng áp bức của Pháp và Nhật, nhân dân Việt Nam vô cùng cực khổ. Năm 1940, thực dân Pháp bắt binh lính người Việt đi đánh nhau với quân Thái Lan, gây hoang mang và bất bình trong binh lính người Việt và gia đình họ. Phong trào chống chiến tranh, phản đối việc điều ra mặt trận đã lan rộng trong binh lính người Việt Nam và nhân dân Nam Kỳ. Trước tình hình sục sôi đó, tháng 7-1940, Xứ uỷ Nam Kỳ quyết định phải tích cực chuẩn bị khởi nghĩa. Nhận định rằng cuộc khởi nghĩa đó chưa được chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, chưa có đủ điều kiện khách quan và chủ quan, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tháng 11-1940 đã quyết định đình chỉ cuộc khởi nghĩa và cử đồng chí Phan Đăng Lưu về truyền đạt quyết định của Trung ương, nhưng lệnh khởi nghĩa đã được phát đi. Đêm 23-11-1940, cuộc khởi nghĩa đã nổ ra. Nhiều đồn bốt địch bị hạ, nhiều cầu cống, đường sá bị phá... Chính quyền địch ở một số xã và quận hoang mang, tan rã. Chính quyền cách mạng những nơi đó được thành lập, đã thực hiện những quyền dân chủ, bảo vệ trị an, xét xử bọn phản cách mạng... Lá cờ đỏ sao vàng đã xuất hiện lần đầu tiên. Nhưng sau đó, thực dân Pháp điều động lục quân Pháp và cả lính lê dương từ Bắc Kỳ vào tàn sát rất dã man cuộc khởi nghĩa. Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ tuy thất bại, nhưng đã tỏ rõ lòng căm thù sâu sắc của nhân dân ta đối với bọn thực dân Pháp, tinh thần đấu tranh vô cùng anh dũng của quần chúng cách mạng. Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ cùng với cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra trước đó ít lâu là những tiếng súng báo hiệu cuộc khởi nghĩa toàn quốc đang đến, nhân dân các dân tộc Đông Dương đã kiên quyết đứng lên dùng bạo lực cách mạng để giải phóng dân tộc khỏi ách áp bức của bọn thực dân và bè lũ tay sai. Tr.10.
15. **Khởi nghĩa Đô Lương** (cuộc binh biến Đô Lương): Cuộc bạo động của binh lính Việt Nam trong quân đội tay sai của thực dân Pháp, do Nguyễn Văn Cung (còn gọi là Đội Cung) lãnh đạo, nổ ra ngày 13-1-1941 nhằm chống lại việc đưa binh lính người Việt sang đánh nhau với quân Thái Lan trên đất Lào. Binh lính yêu nước đã nổi dậy đánh chiếm đồn Chợ Rạng (Đô Lương, Nghệ An) và sau đó tiến về đánh chiếm Vinh. Nhưng kế hoạch bị lộ, những người tham gia bạo động bị bắt, cuộc khởi nghĩa bị thất bại. Tr.10.
16. **Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng** (khoá I): Họp từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941 tại xã Pác Bó, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì. Hội nghị đã phân tích tính chất, triển vọng của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, phân tích tình hình Đông Dương từ khi Nhật xâm lược và vạch rõ nhiệm vụ trước mắt của cách mạng là giải phóng dân tộc, chủ trương giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ mỗi nước ở Đông Dương. Theo đề nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hội nghị quyết định thành lập Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) bao gồm các hội cứu quốc của các tầng lớp nhân dân và áp dụng một sách lược hết sức mềm dẻo để phân hoá cao độ kẻ thù, tranh thủ mọi lực lượng có thể tranh thủ được, nhằm giải phóng dân tộc. Hội nghị nhận định chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện tại và đặc biệt chú trọng công tác đào tạo cán bộ, công tác vận động công nhân, nông dân và công tác địch vận. Hội nghị đã cử ra Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Ban Thường vụ, đồng chí Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng. Tr.10.
17. **Mặt trận Việt Minh**: Là tên gọi tắt của Hội Việt Nam độc lập đồng minh, được thành lập tại Pác Bó (Cao Bằng), ngày 19-5-1941 theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước đó và theo Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941), nhằm mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất chống thực dân Pháp và phát xít Nhật. Hội gồm các thành viên là Đảng Cộng sản Đông Dương và các hội cứu quốc như: Công nhân cứu quốc, Nông dân cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Quân nhân cứu quốc, Phụ lão cứu quốc, Phật giáo cứu quốc, Nhi đồng cứu quốc,... Đây là một mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi, tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân, các đảng phái chính trị và tôn giáo yêu nước, thành một lực lượng cách mạng hùng mạnh để chống kẻ thù chính của dân tộc Việt Nam lúc ấy là thực dân Pháp và phát xít Nhật. Sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, theo chủ trương của Đảng nhằm mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất để kháng chiến và kiến quốc, Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam ra đời (gọi tắt là Liên Việt). Ngày 5-3-1951, tại Đại hội Mặt trận thống nhất dân tộc toàn quốc, đã thống nhất hai tổ chức Việt Minh và Liên Việt thành Mặt trận Liên - Việt. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi, để đáp ứng tình hình và nhiệm vụ mới, tháng 9-1955, Mặt trận Liên - Việt được tổ chức lại thành Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tr.10.
18. **Đảng Dân chủ Việt Nam**: Được thành lập ngày 30-6-1944, bao gồm giới trí thức, công chức và tư sản dân tộc Việt Nam. Tháng 7-1944, Đảng Dân chủ Việt Nam tự nguyện gia nhập Mặt trận Việt Minh và cùng với các hội cứu quốc tiến hành quá trình chuẩn bị lực lượng cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước, Đảng Dân chủ Việt Nam đã có nhiều đóng góp quan trọng vào việc tăng cường và củng cố khối đoàn kết toàn dân trong Mặt trận dân tộc thống nhất, xây dựng và củng cố chính quyền, góp phần thực hiện đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đại hội đại biểu Đảng Dân chủ Việt Nam họp từ ngày 18 đến ngày 20-10-1988, đã tổng kết quá trình lịch sử, cống hiến của Đảng đối với cách mạng Việt Nam và tuyên bố Đảng kết thúc hoạt động. Tr.10.
19. **Hiệp định sơ bộ 6-3**: Hiệp định do Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ký với Xanhtơny - đại diện Chính phủ Cộng hoà Pháp, ngày 6-3-1946, tại số nhà 36 Lý Thái Tổ, Hà Nội. Nội dung cơ bản của Hiệp định sơ bộ là: Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là một quốc gia tự do nằm trong khối Liên hiệp Pháp; nước Việt Nam có Chính phủ, nghị viện, quân đội và có tài chính riêng; sự thống nhất đất nước sẽ do trưng cầu dân ý quyết định. Chính phủ ta đồng ý cho 15.000 quân Pháp được vào thay thế quân Tưởng rút về nước; số quân Pháp phải đóng ở những nơi quy định và phải rút khỏi Việt Nam trong 5 năm, mỗi năm rút một phần năm số quân; quân đội hai bên ngừng bắn và ở nguyên vị trí đóng quân. Việc ký Hiệp định sơ bộ là một trong những sách lược cách mạng đúng đắn, sáng tạo. Nó đã tạo điều kiện cho chúng ta tổ chức lại cuộc kháng chiến ở Nam Bộ; đuổi nhanh quân Tưởng về nước, loại trừ cho cách mạng một kẻ thù, dành thêm thời gian hòa bình để xây dựng và củng cố lực lượng của ta, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp. Tr.12.
20. **Tạm ước 14-9**: Tên thường gọi của thoả hiệp tạm thời (Modus vivendi) giữa Việt Nam và Pháp, do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng Bộ Pháp quốc hải ngoại M. Mutê ký ngày 14-9-1946, tại Pari. Tạm ước gồm 11 điều khoản. Nội dung của các điều khoản thể hiện những thoả thuận tạm thời về một số vấn đề bức thiết có tính chất bộ phận: Chính phủ Pháp thi hành các quyền tự do, dân chủ và ngừng bắn ở Nam Bộ; Chính phủ Việt Nam nhân nhượng thêm với Pháp một số quyền lợi về kinh tế và văn hoá của Pháp ở Việt Nam; quy định thời gian tiếp tục cuộc đàm phán Việt - Pháp vào tháng 1-1947. Việc ký Tạm ước 14-9 là một thắng lợi trong sách lược ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh để nhân dân ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp xâm lược. Tr.12.
21. **Toàn quốc kháng chiến** (19-12): Ba tuần sau ngày tuyên bố độc lập, thực dân Pháp đã nổ súng xâm lược ở Nam Bộ. Nhằm cứu vãn tình thế, Chính phủ ta đã nhân nhượng và ký với Chính phủ Pháp Hiệp định sơ bộ 6-3 và Tạm ước 14-9, nhưng với mưu đồ cướp nước ta một lần nữa, thực dân Pháp ngày càng đẩy mạnh các hoạt động quân sự của chúng. Trước những hoạt động trắng trợn của thực dân Pháp, đêm 19-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Người vạch trần dã tâm xâm lược của thực dân Pháp, khẳng định ý chí quyết tâm của cả dân tộc ta là: “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ... Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta!”. Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả dân tộc ta đã nhất tề đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Cũng từ đó, ngày 19-12 trở thành Ngày toàn quốc kháng chiến. Tr.12.
22. **Phong trào Thi đua ái quốc**: Để thúc đẩy sự nghiệp kháng chiến kiến quốc, theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 27-3-1948, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã ra chỉ thị phát động phong trào Thi đua ái quốc, nhằm động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ra sức thi đua tăng gia sản xuất, giết giặc lập công và thực hiện đời sống mới. Ngày 11-6-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi Thi đua ái quốc, chỉ rõ mục đích của thi đua là nhằm “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”. Thực hiện Chỉ thị của Ban Thường vụ Trung ương Đảng và hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, rộng khắp đã được phát động trong cả nước. Từ cuộc vận động đầu tiên (1948), phong trào Thi đua yêu nước được duy trì và phát triển với quy mô rộng lớn và nội dung ngày càng phong phú. Tr. 12.
23. **Hội nghị cán bộ Trung ương Đảng lần thứ sáu**: Được tiến hành từ ngày 14 đến ngày 18-1-1949. Dự Hội nghị có đại biểu cán bộ toàn quốc và cán bộ cao cấp của Đảng trong các ngành. Hội nghị đã nghe và thảo luận báo cáo của đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng và các báo cáo về quân sự, chính quyền, mặt trận, công tác đảng. Hội nghị cũng nêu phương hướng và một số công việc cụ thể để chuẩn bị cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II sẽ họp vào đầu năm 1951. Nhận định tổng quát về cuộc kháng chiến của nhân dân ta, Hội nghị chỉ rõ: “Ta càng đánh càng mạnh”, “Pháp càng đánh càng suy nhược”. So sánh lực lượng giữa ta và địch đã thay đổi có lợi cho ta. Nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta là phải “nỗ lực chuẩn bị, sẵn sàng đón lấy dịp tốt, tuyệt đối không được bỏ lỡ cơ hội chiến lược”. Hội nghị chủ trương động viên mọi lực lượng tinh thần và vật chất của toàn dân vào công cuộc kháng chiến kiến quốc với khẩu hiệu: “Tất cả để đánh thắng”. Hội nghị đã đề ra những nhiệm vụ cụ thể về quân sự, về kinh tế, tài chính, về công tác xây dựng Đảng. Tr.15.
24. **Chiến dịch Việt Bắc Thu Đông năm 1947**: Diễn ra từ ngày 7-10 đến ngày 21-12-1947. Để thực hiện âm mưu tiêu diệt cơ quan đầu não và bộ đội chủ lực của ta, nhanh chóng kết thúc cuộc chiến tranh xâm lược, thực dân Pháp đã mở cuộc hành quân mang tên Lêa Clôclô, tiến công lên Việt Bắc. Chúng đã huy động 20.000 quân tinh nhuệ, gồm 5 trung đoàn bộ binh, nửa lữ đoàn dù, 40 máy bay và phần lớn lực lượng thuỷ quân, cơ giới phối hợp. Thực hiện chỉ thị của Trung ương Đảng “phải phá cuộc tấn công mùa Đông của giặc Pháp”, quân dân ta đã anh dũng chiến đấu trên khắp các mặt trận, đập tan kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” của địch, bảo vệ an toàn Trung ương Đảng và Chính phủ, bảo toàn và phát triển lực lượng, giữ vững căn cứ kháng chiến của cả nước, đuổi địch ra khỏi Việt Bắc. Chiến dịch Việt Bắc đã tiêu diệt 3.300 quân xâm lược và làm bị thương 3.900 tên, bắt sống 270 tên, bắn rơi 18 máy bay, bắn chìm và bắn cháy 54 canô và tàu chiến, phá huỷ 255 xe cơ giới, thu hàng nghìn súng và nhiều đồ dùng quân sự khác. Tr.24.
25. **Cách mạng Pháp** (1789 - 1794): Cuộc cách mạng tư sản điển hình nhất ở châu Âu, xóa bỏ chế độ quân chủ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Pháp và một số nước châu Âu. Ngày 14-7-1789, quần chúng Pari đánh chiếm ngục Baxti đánh dấu thắng lợi của cách mạng. Vua Lui XVI và triều đình phong kiến chạy về Vécxây, tiếp tục cầm đầu bọn quý tộc trong nước, liên kết với các thế lực phong kiến bên ngoài để chống phá cách mạng, vì vậy nhân dân rất căm phẫn, ngày 5-10-1789 đã tự động nổi dậy kéo đến Cung điện Vécxây buộc vua và bè lũ phải trở về Pari để dễ kiểm soát. Đến ngày 21-1-1793, Lui XVI bị xử tử. Cuộc cách mạng này có ảnh hưởng lớn đến các cuộc cách mạng tư sản ở châu Âu trong thế kỷ XIX. Nhưng vì là cách mạng tư sản, cho nên nó vẫn duy trì chế độ tư hữu và chế độ bóc lột. Thực chất của nó chỉ là việc đưa một nhóm người thuộc giai cấp tư sản bóc lột này vào chính quyền thay thế một nhóm người thuộc giai cấp phong kiến trước kia mà thôi. Đó chính là điều khác nhau căn bản giữa cách mạng tư sản với bất cứ cuộc cách mạng vô sản nào. Tr.29.
26. **Liên hợp quốc**: Tổ chức quốc tế được thành lập tại Hội nghị Xan Phranxixcô (Mỹ), từ ngày 25-4 đến ngày 26-6-1945. Đại diện của 50 nước đã ký tham gia Hiến chương Liên hợp quốc. Hiến chương bắt đầu có hiệu lực từ ngày 24-10-1945. Vì vậy, ngày 24-10 hằng năm được gọi là Ngày Liên hợp quốc. Hiến chương Liên hợp quốc nêu rõ: Mục đích thành lập tổ chức quốc tế này là để ngăn ngừa và loại trừ những mối đe dọa đối với hoà bình, phát triển quan hệ thân thiện giữa các dân tộc và thực hiện sự hợp tác giữa các nước để giải quyết những vấn đề quốc tế; tôn trọng các quyền tự do căn bản của con người, không phân biệt chủng tộc, nam, nữ, tín ngưỡng và tiếng nói. Tất cả các nước hội viên đều bình đẳng, không một nước nào có quyền can thiệp vào các công việc nội bộ của nước khác. Trụ sở Liên hợp quốc đặt tại Niu Oóc (Mỹ). Đến năm 2010, tổ chức này có 192 nước thành viên. Năm 1977, nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc. Tr.43.
27. **Bản ký kết 8-3 giữa Pháp và Bảo Đại**: Năm 1949, thực dân Pháp được sự giúp đỡ của Mỹ đã đưa Bảo Đại về Việt Nam làm Quốc trưởng bù nhìn. Ngày 8-3-1949, Bảo Đại đã ký với Tổng thống Pháp Ôriôn bản thoả hiệp. Nội dung cơ bản của bản thoả hiệp là: Về chính trị, Pháp công nhận “Việt Nam có toàn quyền cai trị lấy mình nhưng phải có cố vấn chính trị Pháp bên cạnh”. Về quân sự, Việt Nam có quân đội riêng, nhưng huấn luyện viên phải là người Pháp; quân đội Pháp được đóng trên đất Việt Nam và được hoàn toàn tự do hành động; lúc có chiến tranh tất cả quân đội Việt Nam đặt dưới sự chỉ huy của người Pháp. Về ngoại giao, Đại sứ Pháp đại diện cho Việt Nam. Về kinh tế, đồng tiền Việt Nam phải phụ thuộc vào đồng phrăng, nghĩa là quyền phát hành giấy bạc vẫn ở trong tay Ngân hàng Đông Dương. Về văn hoá, các trường Việt Nam từ tiểu học đến đại học phải học bằng tiếng Pháp, không được dùng tiếng Việt. Về vấn đề thống nhất đất nước, công nhận Nam Bộ có chế độ riêng, mọi thể chế do Pháp đặt ra sau cuộc gây hấn ở Nam Bộ năm 1945 vẫn giữ nguyên. Tr.49.
28. **Kế hoạch Mácsan**: Kế hoạch bành trướng kinh tế của Mỹ do Mácsan - Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ đề ra ngày 5-6-1947 dưới chiêu bài “viện trợ” cho các nước châu Âu khôi phục lại kinh tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Thực chất của kế hoạch này là thực hiện mưu đồ của đế quốc Mỹ nhằm khống chế kinh tế, quân sự và can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác. Các nước tiếp nhận kế hoạch Mácsan phải dành cho Mỹ những đặc quyền, đặc lợi có tính chất một chiều, phải ngừng buôn bán với Liên Xô và các nước dân chủ nhân dân. Phần lớn số tiền mà các nước tiếp nhận kế hoạch Mácsan do sức ép của Mỹ đều chi vào mục đích quân sự. Ngoài ra, đế quốc Mỹ còn được phép xây dựng nhiều căn cứ quân sự tại những nước này. Tr.108.
29. **Hiệp ước Đại Tây Dương** (còn gọi là Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương): Ký ngày 4-4-1949 tại Oasinhtơn. Tham gia Hiệp ước có các nước: Mỹ, Anh, Pháp, Bỉ, Canađa, Đan Mạch, Ailen, Italia, Lúcxămbua, Na Uy, Hà Lan, Bồ Đào Nha. Hiệp ước Đại Tây Dương là một hiệp ước liên minh chính trị - quân sự, do Mỹ cầm đầu, nhằm chống lại phong trào cách mạng ở châu Âu, thực hiện việc bao vây Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu. Việc ký kết và tham gia Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương là cơ sở dẫn đến việc hình thành Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Tr.108.
30. **Cần, kiệm, liêm, chính**: Những bài báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh viết với bút danh Lê Quyết Thắng đăng trên báo Cứu quốc tháng 5 và tháng 6-1949 nhan đề: Thế nào là Cần? Thế nào là Kiệm? Thế nào là Liêm? Thế nào là Chính?. Lần đầu tiên, những khái niệm Cần, Kiệm, Liêm, Chính đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh giải thích một cách cặn kẽ, lôgíc, dễ hiểu, phù hợp với thực tiễn của cuộc cách mạng, có tác dụng chỉ đạo, giáo dục tinh thần và đạo đức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân ta. Cuối năm 1949, Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu I đã tập hợp lại và in thành cuốn sách Cần Kiệm Liêm Chính. Tr.115.
31. **Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ năm 1776**: Trong cuộc chiến tranh giành độc lập (1775 - 1781), các thuộc địa của Anh ở Bắc Mỹ đã tổ chức các cuộc đại hội đại biểu để thảo luận những biện pháp chống thực dân Anh. Đại hội lần thứ hai họp ở Philađenphia (Mỹ) năm 1776 đã cử ra một ủy ban do T. Giépphécxơn làm Chủ tịch để dự thảo một nghị quyết tuyên bố các xứ thuộc địa là những nước tự do, độc lập, tách khỏi phạm vi quyền lực của nước Anh. Bản dự án nghị quyết đã được đại biểu 13 thuộc địa ở Bắc Mỹ thông qua ngày 4-7-1776 và trở thành bản Tuyên ngôn độc lập của Mỹ và ngày 4-7 trở thành Ngày quốc khánh của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Sau khi nêu lên những nguyên tắc về quyền bình đẳng, quyền mưu cầu hạnh phúc của mỗi thành viên, thừa nhận cho nhân dân có quyền làm cách mạng lập ra một chính quyền mới thay thế chính quyền cũ khi chính quyền cũ phản lại nhân dân, bản Tuyên ngôn khẳng định quyền tự do, độc lập, tách khỏi nước Anh của các thuộc địa ở Bắc Mỹ. Bản Tuyên ngôn độc lập năm 1776 tiêu biểu cho nguyện vọng của nhân dân các thuộc địa Bắc Mỹ đấu tranh giành độc lập, tự do. Tr.144.
32. **Hội nghị Phôngtennơblô**: Hội nghị giải quyết vấn đề quan hệ Việt - Pháp, họp từ tháng 7 đến tháng 9-1946, tại Phôngtennơblô (Pháp). Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam do đồng chí Phạm Văn Đồng dẫn đầu. Đoàn đại biểu Chính phủ Pháp do Mác Ăngđrê dẫn đầu. Hội nghị nhằm giải quyết các mối quan hệ giữa Việt Nam và Pháp. Song do thái độ ngoan cố của thực dân Pháp muốn duy trì chế độ thực dân ở Đông Dương, bắt nhân dân các nước Đông Dương trở lại làm nô lệ cho chúng lần nữa và chia cắt nước Việt Nam, cho nên các vấn đề về quan hệ giữa Việt Nam và Pháp đưa ra hội nghị đã bế tắc và không đi đến kết quả. Sau khi kịch liệt phản đối lập trường hết sức phản động của phía Pháp tại hội nghị, ngày 13-9-1946, Đoàn đại biểu Chính phủ ta đã lên đường về nước. Hội nghị Phôngtennơblô bị bỏ dở, không đạt được mục đích là ký một hiệp ước chính thức giữa ta và Pháp. Nhưng hội nghị đã làm cho dư luận quốc tế chú ý đến Việt Nam và hiểu được nguyện vọng tha thiết của dân tộc Việt Nam là độc lập và thống nhất. Tr.159.
33. **Lễ Song Thập** (cách mạng Tân Hợi): Là cuộc cách mạng dân chủ tư sản dưới sự lãnh đạo của Trung Quốc Đồng minh hội (cuối năm 1912 đổi thành Trung Hoa Quốc dân Đảng) đứng đầu là Tôn Trung Sơn. Cuộc cách mạng nổ ra ngày 10-10-1911 (năm Tân Hợi) ở Vũ Xương, và nhanh chóng lan ra các tỉnh ở miền Nam và miền Trung. Ngày 1-1-1912, nền cộng hoà của Trung Hoa Dân quốc ra đời, Tôn Trung Sơn được bầu làm Đại Tổng thống lâm thời. Tháng 3-1913, cách mạng Tân Hợi kết thúc. Cách mạng Tân Hợi đã lật đổ nền quân chủ chuyên chế Mãn Thanh, chấm dứt ách thống trị lâu đời của giai cấp phong kiến. Cách mạng đã thổi bùng ngọn gió dân chủ vào tinh thần nhân dân Trung Quốc, khiến sau đó mọi âm mưu phục hồi đế chế phong kiến đều bị thất bại. Cách mạng Tân Hợi là một cuộc cách mạng dân chủ, đánh dấu sự thức tỉnh của nhân dân châu Á đầu thế kỷ XX trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do và các quyền dân chủ cho nhân dân. Tr.224.
34. **Điểm 4 trong chương trình của Tổng thống Tơruman**: Quy định việc “giúp đỡ” về phương diện tài chính và kỹ thuật cho các nước chậm phát triển. Chương trình của Tơruman được Quốc hội Mỹ thông qua năm 1949 và được xây dựng trên cơ sở những nguyên tắc của chủ nghĩa Tơruman, nhằm ủng hộ các lực lượng phản động, củng cố chế độ tư bản chủ nghĩa, phục hồi chủ nghĩa tư bản ở những nơi đã bị thất bại, thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của đế quốc Mỹ. Chủ nghĩa tư bản lũng đoạn Mỹ đã lợi dụng điểm 4 trong chương trình của Tơruman để xuất khẩu tư bản, thu lợi nhuận, bóc lột đến mức cao nhất nhân dân các nước chậm phát triển. Tr.230.
35. **Cách mạng Tháng Mười Nga**: Cuộc cách mạng vô sản thắng lợi đầu tiên trên thế giới. Ngày 7-11-1917 (tức ngày 25-10, theo lịch Nga), dưới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvích Nga, đứng đầu là V.I. Lênin, giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga đã lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản và bọn phản cách mạng, thành lập Chính phủ Xôviết do V.I. Lênin làm Chủ tịch. Cách mạng Tháng Mười năm 1917 là cuộc cách mạng vô sản thắng lợi đầu tiên trên thế giới, đã đập tan ách thống trị của các giai cấp bóc lột, lập nên nhà nước kiểu mới - chính quyền Xôviết, một hình thức của chuyên chính vô sản. Cách mạng Tháng Mười đã thức tỉnh giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân bị áp bức, soi sáng con đường cho các dân tộc bị nô dịch đi tới cách mạng giải phóng và tiến lên chủ nghĩa xã hội. Cách mạng Tháng Mười Nga đã có ảnh hưởng to lớn đến sự chuyển biến tư tưởng và lập trường chính trị của Nguyễn Ái Quốc. Ngay từ đầu những năm 20 của thế kỷ XX, Người đã sớm khẳng định con đường giải phóng cho các dân tộc bị áp bức là con đường của Cách mạng Tháng Mười. Tr.241.
36. **Hội nghị cán bộ nông dân cứu quốc toàn quốc**: Họp từ ngày 28-11 đến ngày 7-12-1949, tại Việt Bắc. Hội nghị đã nghe và thảo luận báo cáo về tình hình và nhiệm vụ của Hội Nông dân cứu quốc trong giai đoạn mới, kiểm điểm công tác của Hội từ khi thành lập. Hội nghị đã đề ra chương trình hoạt động trong năm 1950, gồm sáu cuộc vận động lớn: Tăng gia sản xuất tự túc; cung cấp lương thực cho bộ đội; xây dựng hợp tác xã; hoàn thành giảm tô, thực hiện giảm tức; đào tạo cán bộ và thanh toán nạn mù chữ. Tr.248.
37. **Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa**: Ra đời ngày 1-10-1949. Đây là kết quả của một quá trình đấu tranh anh dũng của nhân dân Trung Quốc, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Được hàng trăm triệu nhân dân ủng hộ, cuối năm 1949, Quân giải phóng nhân dân đã tiêu diệt những lực lượng chủ yếu của quân đội Quốc dân Đảng, giải phóng hầu hết lãnh thổ Trung Quốc, nền thống trị của các tập đoàn tư sản mại bản được các thế lực nước ngoài tiếp sức, đã bị lật đổ trên lục địa Trung Quốc. Sau khi thành lập, Chính phủ cách mạng đã thiết lập chế độ dân chủ nhân dân, do giai cấp công nhân lãnh đạo, dựa trên cơ sở liên minh công nông. Sự ra đời của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa đã giáng một đòn mạnh vào sự lũng đoạn của chủ nghĩa đế quốc quốc tế. Tr.254.
38. **Cách xem xét việc đời và cách tu dưỡng của người cách mạng**: Tài liệu do Chủ tịch Hồ Chí Minh biên soạn trên cơ sở nghiên cứu những quan điểm của các nhà cách mạng như Mác, Ăngghen, Lênin, Xtalin, Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ... Vận dụng vào thực tiễn những năm cuối của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và những yêu cầu về rèn luyện, tu dưỡng của cán bộ, đảng viên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phân tích và khái quát hai vấn đề cơ bản: Thứ nhất, cách nhìn nhận, xem xét sự vật, hiện tượng trong xã hội phải trên quan điểm biện chứng, theo chiều hướng phát triển, hướng tới tương lai. Thứ hai, cách tu dưỡng của người cách mạng là phải giữ vững đạo đức cách mạng, nắm vững lập trường và quan điểm của giai cấp vô sản, ra sức tham gia vào cuộc đấu tranh cách mạng, phải nghiên cứu chính trị, phải rèn luyện và tu dưỡng về mọi mặt, phải cải tạo tư tưởng và lề lối làm việc. Tài liệu này của Chủ tịch Hồ Chí Minh có tác dụng chỉ đạo, định hướng hành động cho cán bộ, đảng viên trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Tr.280.
39. **Tuyên ngôn độc lập**: Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, thay mặt Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập do Người thảo ra, tuyên bố trước đồng bào cả nước và nhân dân thế giới việc thủ tiêu chế độ thực dân phong kiến và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Sau khi tố cáo những tội ác tày trời của bọn thực dân và phong kiến tay sai trong gần một thế kỷ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định những quyền dân tộc cơ bản tất yếu của dân tộc Việt Nam. Người tuyên bố trước nhân dân ta và nhân dân thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”. Tuyên ngôn độc lập là kết tinh truyền thống lịch sử kiên cường, bất khuất của dân tộc ta và là tác phẩm bất hủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuyên ngôn độc lập là bản anh hùng ca mở đầu cho một kỷ nguyên mới của dân tộc ta - kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Tr.310.
40. **Quốc dân Đại hội**: Họp ở Tân Trào (Tuyên Quang) vào các ngày 16 và 17-8-1945 dưới sự chủ tọa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dự Đại hội có hơn 60 đại biểu của các đoàn thể, đảng phái thay mặt cho đồng bào cả nước và kiều bào ở nước ngoài. Đại hội đã nhiệt liệt hưởng ứng và tán thành chủ trương phát động Tổng khởi nghĩa của Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ngày 13-8-1945. Đại hội thông qua Mười chính sách lớn của Tổng bộ Việt Minh và Lệnh tổng khởi nghĩa, bầu ra Uỷ ban dân tộc giải phóng Trung ương, tức Chính phủ lâm thời, do đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Đại hội đã nhất trí chọn Quốc kỳ là lá cờ nền đỏ sao vàng, Quốc ca là bài Tiến quân ca. Quốc dân Đại hội đã thể hiện sự đoàn kết toàn dân, biểu thị lòng tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc thực hiện chủ trương Tổng khởi nghĩa giành độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc. Tr.310.
41. **Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương** (9-3-1945): Do những mâu thuẫn gay gắt giữa Nhật và Pháp, và tình hình nguy ngập của Nhật ở chiến trường Thái Bình Dương, 19 giờ ngày 9-3, Đại sứ Nhật trao cho Toàn quyền Pháp ở Đông Dương Đờcu một tối hậu thư buộc Pháp phải hợp tác chặt chẽ với Nhật để chống lại quân đội Đồng minh đổ bộ vào Đông Dương. Tối hậu thư buộc Toàn quyền Đông Dương phải trả lời trước 21 giờ. Phía Pháp xin hoãn thời gian trả lời lấy lý do là phải hỏi ý kiến Bộ Tư lệnh quân Pháp đóng ở Hà Nội. Phía Nhật coi đó là hành động bác bỏ tối hậu thư và 21 giờ 20 phút, Nhật hạ lệnh tấn công Pháp. Bằng một hành động thống nhất trên toàn Đông Dương, trong đêm 9-3, quân Nhật đồng loạt nổ súng và căn bản nhanh chóng đè bẹp sự kháng cự của đối phương. Đến chiều ngày 10-3 thì quân Pháp đầu hàng. Trên thực tế toàn bộ Đông Dương đã trở thành thuộc địa của phát xít Nhật. Tr.332.
42. **Hiệp ước Trung - Xô**: Ngày 14-2-1950, tại Điện Kremli đã diễn ra lễ ký kết Hiệp ước hữu nghị, liên minh và tương trợ Xô - Trung. Nội dung Hiệp ước cho phép Mátxcơva xây dựng mối quan hệ địa chính trị mới xung quanh chuỗi liên kết Xô - Trung, tăng cường đáng kể vị thế của Liên bang Xôviết ở châu Á. Cùng với việc ký kết Hiệp ước, Liên Xô đã thông qua quyết định cung cấp cho Trung Quốc khoản tín dụng ưu đãi trị giá 300 triệu đôla Mỹ; sẵn sàng hỗ trợ Trung Quốc về kinh tế, quân sự, khoa học - kỹ thuật và những viện trợ khác; nhường cho Bắc Kinh toàn quyền sở hữu chung và sử dụng đường sắt tại đông bắc Trung Quốc và thỏa thuận được ký về căn cứ quân sự tại Port-Artur, có trù định việc hai bên cùng sử dụng cảng. Năm 1979, một năm trước khi Hiệp ước hết thời hạn 30 năm, phía Trung Quốc đã tuyên bố quyết định không tiếp tục gia hạn thỏa thuận và tồn tại của Hiệp ước đã chấm dứt trên hình thức. Tr.346.
43. **Bản Tổng cương và Điều lệ của Đảng**: Tài liệu do Trung ương dự thảo để chuẩn bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng. Để quán triệt nội dung, ý nghĩa của tài liệu này, trong hai ngày 9 và 10-5-1950, Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị cán bộ tại Việt Bắc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến dự và nói chuyện với Hội nghị. Người giải thích một số điểm trong bản Tổng cương và Điều lệ của Đảng: Về việc đổi tên Đảng, về các nguyên tắc sinh hoạt Đảng, Điều lệ và cách thức của Đảng, nhiệm vụ và quyền lợi của đảng viên, nhiệm vụ của chi bộ... Tr.366.
44. **Cuộc chiến tranh Mỹ xâm lược Triều Tiên trong những năm 1950 - 1953**: Trước sự khiêu khích ở giới tuyến quân sự của chính quyền Nam Triều Tiên, ngày 25-6-1950, quân đội Bắc Triều Tiên đã tiến vào Nam Triều Tiên để giáng trả. Lấy cớ đó, “Quân đội Liên hợp quốc” nhảy vào can thiệp. Tháng 9-1950, quân đội Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ đã đổ bộ lên bán đảo Triều Tiên. Chẳng bao lâu phần lớn đất đai ở Bắc Triều Tiên đã rơi vào tay bọn can thiệp. Ngày 25-10-1950, quân đội Triều Tiên và Quân tình nguyện Trung Quốc đã phản công, đánh bật quân Mỹ và các nước phe Mỹ về phía nam vĩ tuyến 38. Khi đế quốc Mỹ xâm lược Triều Tiên, Liên Xô, các nước xã hội chủ nghĩa và các lực lượng tiến bộ trên thế giới đã đấu tranh đòi chấm dứt chiến tranh và giải quyết hoà bình vấn đề Triều Tiên. Trước sự đấu tranh kiên trì của các nước, tháng 7-1953, đế quốc Mỹ phải chấp nhận việc ngừng bắn và ký Hiệp định đình chiến ở Triều Tiên. Tr. 403.
45. **Việc Mỹ can thiệp vào Đông Dương**: Từ năm 1946, đế quốc Mỹ đã tiếp tay cho thực dân Pháp, tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược các nước Đông Dương. Năm 1950, trong lúc cuộc kháng chiến của nhân dân ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia đang phát triển mạnh về mọi mặt, đế quốc Mỹ đã tăng cường can thiệp vào Đông Dương để ngăn chặn phong trào cách mạng Đông Dương và cứu nguy cho thực dân Pháp. Mỹ tăng cường viện trợ cho thực dân Pháp ở Đông Dương, buộc thực dân Pháp ngày càng lệ thuộc vào Mỹ. Mỹ lập các cơ quan quân sự ở Đông Dương (phái đoàn MAAG), trực tiếp điều khiển chiến tranh, nhằm từng bước thay chân thực dân Pháp ở khu vực này. Tr.413.
46. **Chiến dịch Cao - Bắc - Lạng** (chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950, chiến dịch Lê Hồng Phong II): Được tiến hành theo quyết định của Ban Thường vụ Trung ương Đảng và của Chủ tịch Hồ Chí Minh (6-1950). Mục đích của chiến dịch là tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc, phá tan vòng vây của chủ nghĩa đế quốc. Chiến dịch bắt đầu ngày 16-9-1950 và kết thúc ngày 23-10-1950. Trong chiến dịch Biên giới, quân ta đã tiêu diệt và bắt sống hơn 8.000 tên địch, tiêu diệt gọn một nửa lực lượng cơ động chiến lược của địch ở Bắc Đông Dương, thu nhiều vũ khí; giải phóng 5 thị xã, 13 thị trấn, nhiều vùng đất quan trọng, cả một dải biên giới dài 750 km, bao gồm 35 vạn dân. Căn cứ địa Việt Bắc được mở rộng và củng cố, vòng vây của chủ nghĩa đế quốc bị ta phá tan. Chiến dịch Biên giới là chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên của quân và dân ta, một chiến dịch đánh vận động, đánh tiêu diệt xuất sắc, đạt hiệu suất chiến đấu cao, đánh dấu bước phát triển mới về quyền chủ động chiến lược tiến công địch trên chiến trường chính của quân đội ta. Tr.430.
47. **Chiến dịch Trung du** (còn gọi là chiến dịch Trần Hưng Đạo): Chiến dịch diễn ra từ ngày 25-12-1950 đến ngày 17-1-1951, nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, phát triển chiến tranh du kích. Trong chiến dịch này, ta đã huy động năm trung đoàn bộ đội chủ lực, phối hợp với các lực lượng vũ trang địa phương đánh địch ở tuyến phòng thủ vòng ngoài của chúng, kéo dài từ Việt Trì đến Bắc Giang, mở rộng vùng giải phóng ra khu vực có nguồn lương thực tương đối dồi dào, từ đó phát động chiến tranh du kích ở vùng địch hậu tại Liên khu III. Qua chiến dịch này, quân ta đã tiêu diệt được một bộ phận sinh lực địch và các lực lượng vũ trang của ta có thêm kinh nghiệm chiến đấu. Tr.517.
人名索引
A 恩格斯,弗里德里希(1820 - 1895):无产阶级伟大的导师,卡尔·马克思亲密的战友。与卡尔·马克思一起,弗里德里希·恩格斯建立了科学共产主义理论,并为工人阶级的解放事业而奋斗。
弗里德里希·恩格斯不仅是一位伟大的革命家,还是一位哲学家、经济学家、历史学家、自然科学家和军事科学家、文学家、语言学家等。
弗里德里希·恩格斯将领导世界革命运动的实践工作与深刻的理论工作结合起来。在卡尔·马克思逝世后,他继续完成并出版了卡尔·马克思的理论著作;担任欧洲社会主义者的顾问和领导者。
弗里德里希·恩格斯在工人党内进行了毫不妥协的反对机会主义的斗争,揭露并严厉批评了这些政党的缺点,帮助这些政党确立了正确的革命方向。
B 保大(1913 - 1997):本名阮福永瑞(又名阮福晪,俗名美稳),阮朝封建王朝的末代皇帝;1926年登基,1945年8月退位。1945年9月起,保大受胡志明主席邀请,担任越南民主共和国临时政府的顾问。1946年3月,被派往重庆,执行我国政府与蒋介石政权之间的友好外交政策。此行之后,保大未回国,而是前往昆明,随后移居香港。1949年,保大被法国殖民者带回越南,担任傀儡国家元首。1955年10月,美国通过“公民投票”废黜保大,扶植吴庭艳取而代之。此后,保大移居法国生活,1997年卒于巴黎。
比多,乔治(1899 - 1983):法国政治活动家,人民运动党(M.R.P)的创始人之一。1946年、1949 - 1950年任法国总理;1944 - 1948年任法国外交部长;1946 - 1962年任法国国会议员。
作为法国领导人,乔治·比多积极推动法国加入布鲁塞尔条约、组建欧洲防御组织以及北大西洋公约组织(NATO)。
对于越南,乔治·比多主张废除法国政府与我国政府在1946年3月6日《初步协定》和9月14日《临时协定》中签署的条款,加紧对越南的侵略战争。
陈 恩 来(1898 - 1976):籍贯中国浙江省绍兴县,中国共产党和国家活动家。1917年至1919年,他在日本留学。1920年至1924年,他在法国留学,并与其他人一起在巴黎建立马克思主义组织,随后加入法国共产党。1924年,他回国,被任命为黄埔军校政治部主任。1927年,他参与领导南昌起义,是中国共产党中央委员会委员兼中央军事委员会书记。1928年,他是中央政治局委员、中共中央书记。中华人民共和国成立(1949年)后,他当选为国务院总理。1949年至1956年,兼任外交部长、中国人民政治协商会议全国委员会副主席。1956年至1976年,是中国共产党中央委员会执行委员会副主席。
周恩来是胡志明主席的亲密朋友,他与人共同缔造了两党两国人民之间的友谊。
德 甘 利 尔,乔治·特 里 德(1889 - 1964):青年时期在摩洛哥作战的水兵。第一次世界大战期间,参加反潜部队。1920年,出家修道,直到1939年,被召回担任海军舰长。1940年被捕,后越狱逃往英国,被戴高乐任命为法国抗战委员会成员。担任海军上将、法国太平洋地区高级专员(1941 - 1943);法国印度支那高级专员(1945 - 1947)。
德甘利尔是法国殖民者第二次侵略印度支那战争的指挥者,在越南的“速战速决”战略中失败。《印度支那回忆录》(1945 - 1947)的作者。
迪 米 特 罗 夫,格奥尔基(1882 - 1949):国际共产主义和工人运动的著名活动家,保加利亚共产党和国家领袖。1902年,是保加利亚社会民主党党员。1909年,他是保加利亚共产党中央执行委员会委员。1923年,他参与领导保加利亚工农起义。起义失败后,格·迪米特罗夫不得不离开祖国,继续在共产国际活动。1935年至1943年,他是共产国际执行委员会总书记。保加利亚解放(1945年)后,他当选为部长会议主席、共产党总书记,并领导保加利亚祖国阵线。
G GHEORGHIU-DEJ, Gheorghe (1901 - 1965): 1930年加入罗马尼亚共产党;195年任党中央执行委员会委员;1945年起任党中央执行委员会总书记;1955年起任党中央执行委员会第一书记。1952年至1955年任部长会议主席;1961年至1965年任罗马尼亚人民共和国国家主席团主席。
H HÀ HUY TẬP (1906 - 1941): 籍贯河静省锦川县;1925年至1928年参加复越组织(后改组为新越党);1929年至1933年就读于东方大学;1934年6月参与组建党的外围指挥部;1935年3月在澳门筹备并组织召开党的第一次全国代表大会;1935年3月至1936年7月任党的外围指挥部书记;与黎鸿风共同组织召开党中央会议(1936年7月),主张调整组织形式和斗争策略以适应新形势;1936年7月至1938年3月任党总书记。1938年5月被法国殖民当局逮捕。1939年8月获释,被软禁于家乡。1940年3月再次被捕,被殖民法庭判处死刑。1941年8月,在胡志明市霍门被法国殖民者杀害。
HÍTLE, Ađônpho (1889 - 1945): 纳粹德国国家元首及武装部队总司令(1933 - 1945),是发动第二次世界大战(1939 - 1945)的主谋。1920年,希特勒创立纳粹党,1933年登上该党领导地位。1945年,苏联和盟国在第二次世界大战中反法西斯战争的胜利,在军事、经济、政治和精神上彻底粉碎了希特勒法西斯集团及国际反动法西斯势力的主要力量。1945年5月初,希特勒结束了其残暴且好战的一生。
HOÀNG VĂN THỤ (1909 - 1944): 岱族,籍贯谅山省文渊县仁理社(今文朗县黄文恕社)。1926年投身革命,随后赴中国加入北伐军,获授中尉军衔。
1932年,他在龙州修界所工作。在此,他与黎鸿风取得联系,并于1933年成为印度支那共产党党员。回国后,他在越北活动,担任越北反帝阵线机关报《斗争报》主编,撰写《劳动报》文章,领导越北民主阵线运动。
北圻省委重建后,他补选进入省委,随后进入常委。梁庆善被捕后,他被任命为北圻省委书记(1939年)。
1940年,他当选为党中央委员,并在第七届中央全会(1940年11月)上被选入党中央政治局。1941年初,党中央派他出国与共产国际及党的海外机构建立联系。1941年1月,黄文树在中国广西新圩会见阮爱国。
第八届中央全会后,他负责兵运工作,是《解放旗报》的创办人之一。
1943年8月,他被法国殖民当局逮捕,并于1944年5月24日在河内新美被杀害。
胡崇茂(1896 - 1951):本名胡伯巨,籍贯义安省琼流县。他年轻时即投身革命,多年在泰国和中国活动。1923年,他与一些越南爱国青年成立“心心社”,是最早参加越南革命青年会的人之一;是胡志明在广州(中国)组织政治训练班时的得力助手。
八月革命(1945年)后,胡崇茂受党和国家委派担任多项重要职务:第四联合区抗战行政委员会主席(1946年);政府总监察长(1947年);党中央执行委员(1951年)。1951年7月,胡崇茂在出差途中牺牲,党和国家追授他胡志明勋章。
黄叔抗(1876 - 1947):本名黄亨,字代生,号明园,笔名史评子、舍足子、禺山、钟梅、海鸥、他山石村民。爱国人士、政治活动家,生于广南省仙福县(今仙福县)仙福上总盛平村。他于1900年考中解元,1904年考中探花。因与潘周桢、陈贵甲一起宣传维新学说,被法国殖民当局逮捕并流放至昆仑岛13年(1908 - 1921年)。1926年,他当选为中央民选院院长,但因反对法国钦差大臣而辞职,并在顺化创办《民声报》(1927 - 1943年)。八月革命后,胡志明主席邀请他参加联合抗战政府,担任内务部长。1946年胡志明主席赴法期间,他代理国家主席职务。他是越南人民联合协会(联越)的创始人之一,并担任会长。1947年,他在中部出差途中病重,于广义省逝世。
拉万,皮埃尔(1883 - 1945):1914 - 1919年及1924 - 1927年任法国国会议员;1931 - 1932年及1935 - 1936年任法国总理。
第二次世界大战爆发,P. 拉瓦是代表贝当政府签署“和平条约”向纳粹德国投降的人,成为维希傀儡政府的首脑(1942-1944)。
当法国获得解放(1944年)时,P. 拉瓦逃往国外。1945年8月,P. 拉瓦被奥地利政府移交给法国政府,并作为叛国者受到审判。
黎鸿峰(1902-1942):本名黎辉允,籍贯义安省兴原县。1924年,加入心心社——一个在中国由爱国越南青年组成的革命组织。1925年,黎鸿峰加入越南革命青年会。1926年,被派往苏联东方大学学习;1934年,负责党在国外领导机构的工作;1935年,担任我党代表团团长参加共产国际第七次代表大会,并当选为共产国际执行委员。在党第一次代表大会(1935年3月)上,黎鸿峰当选为总书记。1936年7月,他在上海(中国)主持党中央会议,提出党的战略指导方针转变,开启了民主阵线时期(1936-1939);1940年在西贡被敌人逮捕,1942年9月逝世于昆仑岛监狱。
黎有慈(1886-1967):生于广治省异湾。自1945年11月起,担任裴朱-发殿教区(宁平省)主教。八月革命(1945年)后,被任命为政府顾问团成员。利用这一名义,黎有慈动员教徒建立裴朱-发殿自治教区。1949年10月16日,应黎有慈的要求,法军空降占领发殿并登陆裴朱,占领了北部平原的天主教中心。1954年,黎有慈南迁至南部,并继续从事反对祖国的活动。
列宁,弗拉基米尔·伊里奇(1870-1924):世界无产阶级和劳动人民的伟大领袖,俄国布尔什维克共产党和人类历史上第一个社会主义国家的创始人,他也是共产国际的创始人。继承卡尔·马克思和弗里德里希·恩格斯的事业,弗拉基米尔·伊里奇·列宁坚决斗争以捍卫马克思主义,反对机会主义者的任何歪曲,并以天才的方式发展了马克思主义的三个组成部分(马克思主义哲学、马克思主义政治经济学和科学社会主义),在理论和实践上正确解决了帝国主义时代无产阶级革命所面临的问题。
V.I. 列宁特别关注并提出了许多关于殖民地和附属国家民族解放运动的重要论点。在1920年共产国际第二次代表大会上提交的《民族和殖民地问题提纲初稿》中,V.I. 列宁阐述了民族解放运动的基本问题。
勒克莱尔,菲利普·马里·德(1902 - 1947):法国元帅,参加抵抗纳粹德国入侵法国的抗战;法国驻印度支那远征军总司令(1945年8月 - 1946年6月);代表法国签署对日投降文件;指挥法军进入北部接替蒋介石的军队(1946年3月 - 1947年7月)。勒克莱尔于1947年因飞机失事身亡,1952年被追授元帅军衔。
梁康善(1903 - 1941):籍贯河内省青廉县。1925年,他参加要求赦免潘佩珠的爱国运动,因此被开除学籍,但仍继续宣传革命并在南定和海防的工人中建立组织。1929年,他加入印度支那共产党,随后被捕并被流放至昆仑岛(1935 - 1936)。1940年,他第二次被捕,被敌人判处死刑(1941)。
李承晚(1875 - 1965):原大韩民国总统。1904年至1910年,他在美国留学。1945年,日本投降后,他从美国返回首尔,担任美军占领区“民主议会”议长和国会主席。1948年8月,成立大韩民国政府,1948年至1960年担任大韩民国总统。
毛泽东(1893 - 1976):湖南人,中国著名革命活动家。
辛亥革命(1911)后,他参加湖南的革命军队。1921年,他参加中国共产党创建大会;中央委员会委员(1923);中央政治局委员(1933);是万里长征的领导者之一。在1935年1月遵义党的会议上,他当选为政治局常委,随后担任中央军事委员会主席。他是中央政治局主席和中国共产党主席(1943 - 1976)。
他主张与国民党合作,建立民族统一战线,并将抗战引向胜利(1937 - 1945)。在内战时期(1946 - 1949),他与中国共产党领导人民和中国人民解放军战胜国民党势力,迫使他们逃往台湾。
1949年10月,他宣布成立中华人民共和国,并被选为中央人民政府委员会主席,随后担任中华人民共和国主席直至逝世(1976年)。
毛泽东对中国革命的功绩和贡献是巨大的,但他关于五十年代末经济建设的观点以及二十世纪六十年代的无产阶级文化大革命中的错误也造成了许多危害。
N 阮志清(1914 - 1967):籍贯承天顺化省广田县。1934年参加革命,1937年加入印度支那共产党,1938年任承天省委书记。1945年8月,他是党中央委员和中部地区委员会书记;1947年任平治天分区委员会书记;1948年任第四联合区委员会书记;1950年任越南人民军总政治局主任;第二、三届中央政治局委员;1959年被授予大将军衔;1964年任南方中央局书记。在民族抗美救国战争中做出了许多贡献。
阮德景(1908 - 1932):籍贯太平省泰瑞县。1925 - 1926年,他参加在南定市要求为潘周桢服丧和赦免潘佩珠的运动,被开除学籍后前往河内活动。1927年,他前往中国参加政治训练班,回国后参加越南革命青年会北圻支部;是参加越南共产党成立大会(1930年2月3日)的人员之一。随后,他被派往中圻工作。1931年,他被法国殖民者逮捕,1932年在海防被杀害。
阮氏明开(1910 - 1941):又名泳,是义安省荣市一名铁路职员的女儿。1927年,阮氏明开参加兴南会(新越革命党前身)。1930年初,阮氏明开转入印度支那共产党联盟成为党员,并前往中国活动。
1935年7月,阮氏明开是我党派往莫斯科参加共产国际第七次代表大会的代表团成员。在大会上,以潘兰为化名,阮氏明开宣读了关于印度支那妇女在革命斗争中作用的论文;随后,与黎鸿峰同志结婚。
1936年8月回国,阮氏明开被选入南圻地区委员会,并直接担任西贡 - 堤岸城市委员会书记。
1940年7月30日,阮氏明开被法国殖民者逮捕,并于1941年8月28日在胡志明市霍蒙被杀害。
阮文渠(1912 - 1941):籍贯北宁省从山县。阮文渠在学生时代就参加了革命。1929年,他加入印度支那共产党。当三个共产党组织合并为越南共产党(1930年)时,阮文渠被任命为鸿基-乌昂比特区书记。1931年,他被法国殖民者逮捕并流放至昆仑岛。1936年,他获释。1937年9月,他被选入党中央执行委员会。在1938年3月的党中央会议上,阮文渠当选为党总书记;他是1939年11月在嘉定巴点召开的党中央会议的召集人和主持人,该会议决定转变战略指导方针并成立印度支那反帝民族统一战线。1940年8月,他被法国殖民者逮捕并被判处死刑。1941年8月,他在胡志明市霍蒙被杀害。
O 华盛顿,乔治(1732 - 1799):北美独立战争(1775 - 1783)的领导者。1775年,华盛顿被任命为北美武装部队最高总司令;1787年,主持美国宪法起草委员会;1789年,华盛顿当选为美国第一任总统。
就任总统后,华盛顿主张巩固种植园主和资产阶级的地位;在外交上,他主张不参加欧洲国家之间的联盟和战争。1992年,他再次当选为美国第二任期总统(1792 - 1797)。
P 贝当,菲利普(1856 - 1951):法国元帅,1878年毕业于圣西尔军校。贝当因在第一次世界大战中对法国做出重大贡献而被授予大将军衔;1917年任法国军队总司令;1934年任战争部长;1940年任法国总统并向法西斯势力投降。
法国解放后(1945年8月),贝当因通敌罪被判处死刑,后改判终身监禁,被软禁在大西洋的一座小岛上。
范文同(1906-2000):广南省莫德县德新社人。1925年,他参加河内学生、青年爱国运动,被开除学籍。1926年,他参加阮爱国在广州(中国)组织的政治训练班,并加入越南革命青年会。1927年,他回国,被派往南圻越南革命青年会支部。1929年,他被敌人逮捕,被判处10年徒刑,流放至昆仑岛。1936年,他获释,在河内从事公开活动,随后在中国南方活动(1940-1941)。1941年中,他回国,积极参与建设越北根据地。八月革命成功(1945年)后,他被任命为越南民主共和国临时政府财政部长(1945年);政府代表团团长,出席枫丹白露会议(1946年);政府驻中圻南部代表(1947-1948年);政府副总理(1949年);国防委员会副主席(1949年8月),兼任外交部长(1954年5月);越南政府代表团团长,出席日内瓦关于印度支那问题的会议(1954年);政府总理(1955-1981年);部长会议主席(1981-1987年);印度支那共产党中央委员会候补委员(1947年);正式委员(1949年)。从1951年到1986年,他连续担任党中央委员、政治局委员;第一至第七届国会代表。从1987年起,他是越南共产党中央委员会顾问。
冯志坚(1901-1941):本名阮伟,义安省演州县人。1926年,他参加领袖阮爱国在广州(中国)组织的政治训练班,并加入越南革命青年会。1927年,他在黄埔军校学习,并参加广州公社。1931-1934年,他在共产国际东方大学学习。1934年,他在香港活动,并加入印度支那共产党海外领导机构。在第一次党代表大会(1935年3月)上,他当选为党中央执行委员会常务委员。1941年5月,他出席第八次中央会议,当选为中央执行委员会委员;被任命为第一救国军中队指挥官,在执行任务时牺牲(1941年8月21日)。
鲁德文,富兰克林(1882-1945):美国总统(1933-1945)。在执政期间,鲁德文提出“新政”,旨在克服世界经济危机(1929-1933)带来的动荡。在第二次世界大战中,鲁德文为建立反法西斯同盟国集团作出了贡献;参加了在德黑兰和雅尔塔举行的三巨头(苏联、美国、英国)首脑会议。
塔辛尼,德拉特·德(1889-1952):法军第一军团指挥官(1944-1945)。1950年,被任命为驻印度支那法国远征军高级专员兼总司令。为了挽救法国在印度支那的败局,塔辛尼主张推行“以战养战,以越打越”的政策。在增派伪军建立包围北部平原的碉堡防线后,塔辛尼于1951年11月发动对和平省的进攻,但遭到失败。此后,塔辛尼回法国治病并去世。
杜鲁门,哈里·S.(1884-1972):美国民主党人;美国第33任总统(1945-1953);下令向广岛和长崎(日本)投下两颗原子弹的人。杜鲁门是第二次世界大战后发起“冷战”路线的发起人之一。
陈赓(1903-1961):中国湖南省湘乡县人。1922年,他加入中国共产党。黄埔军校毕业。南昌起义(1927)后,他先后担任师长、红军学校校长、兵团司令等职务。1950年,他被派往越南担任军事顾问,并任中国人民志愿军副司令员,抗美援朝。1955年,他被授予大将军衔。1959年,他任中华人民共和国国防部副部长。
陈友爵(1913-1983):籍贯白梅村,现属河内市二婆征郡。他在巴黎医科大学学习。1946年,他是跟随胡志明主席回国参加抗法战争并在战区医药大学任教的人之一;河内白梅医院院长(1955-1969);河内医药大学教授;越南耳鼻喉科专业的奠基人之一;1960年起为越南共产党党员,国会代表,越南祖国阵线中央委员会委员,越南医学会首任主席,越南红十字会副主席。国家授予他劳动英雄称号,并追授胡志明科学技术奖。
陈富(1904-1931):印度支那共产党总书记,籍贯河静省德寿县松影社。
1925年,陈富参与创建复越会,该组织是新越革命党的前身。1926年,他参加阮爱国在广州(中国)组织的革命训练班,随后被派往苏联东方大学学习。
1930年初,陈富回国,被补选为党中央执行委员会(1930年7月)成员,并与中央常务委员会共同起草了党的政治纲领。该纲领于中央第一次会议(1930年10月)上通过。在这次会议上,陈富当选为党的总书记。
1931年4月19日,陈富被法国殖民者逮捕。在狱中,陈富遭受敌人极其野蛮的酷刑。由于重病,他于1931年9月6日牺牲。
郑廷九(1906-1990):籍贯定公村,清 trì县,现为河内市黄梅区。布伊学校学生,参加为潘周桢服丧、要求赦免潘佩珠的运动。1927年,他加入越南革命青年会,在广州接受训练。参加北圻青年省委的“无产阶级化”运动。1929年3月,他是河内函龙街5D号第一个共产党支部的创建者之一。1929年6月,参与创建印度支那共产党;越南共产党临时中央委员(1930年)。1931年被敌人逮捕,被囚禁在昆仑岛直至1936年。
蒋介石(1887-1975):籍贯中国浙江省。1923年,任广东军政府总参谋长。1924年,受孙中山派遣赴苏联考察军事,回国后任黄埔军校校长。
孙中山去世后,蒋介石任国民党中央执行委员会常务委员会主席、国民革命军总司令,是右派,反对中国共产党。1943年,连任国民政府主席。1948年,任总统。1949年1月,蒋介石辞职后撤往台湾,继续担任国民党总裁和中华民国总统。
汪精卫(1883-1944):本名汪兆铭,字季新(或季俊),广东人。1905年,加入孙中山创立的中国同盟会。1910年4月,他秘密返回中国,直接策划并组织了刺杀当朝摄政王太子的行动,但未成功。汪精卫被捕并被判处死刑,判决尚未执行,1911年辛亥革命胜利,清王朝覆灭,他随妻子前往法国。当袁世凯篡权、自称皇帝时,孙中山发动二次革命,他返回中国,成为孙中山的主要助手之一。孙中山逝世(1925年3月12日)后,汪精卫担任中华民国首任主席。由于与蒋介石发生矛盾,1926年5月15日,在国民党中执委全体会议上,在军事派系的幕后支持下,蒋介石迫使汪精卫辞职。
武元甲,1911年8月25日出生于广平省丽水县。他很早就参加爱国运动,并加入新越革命党(1928年),在河内公开活动(1936-1939年)。1940年,他前往中国,会见领袖阮爱国,随后随他回国,参与建设高平-北宁-谅山根据地。在党的全国会议(1945年)上,他被补选为党中央执行委员会委员。
八月革命(1945年)后,他被任命担任国家机构中的多项重要职务:内务部部长、军事委员会主席,被授予大将军衔(1948年);副总理、国防部部长兼越南人民军总司令。
从第二次全国代表大会(1951年)到第五次全国代表大会(1982年),他连续当选为党中央委员会执行委员。他是第二、三、四届中央政治局委员;中央军事委员会书记;第一届至第七届国会代表。
武廷诵(1895-1973):籍贯南定省务本县。1945年,他参加革命,被任命为北部卫生局局长。此后,他担任伤残退伍军人部部长、越南红十字会主席、越南祖国阵线中央委员会执行委员、越南世界和平保卫委员会副主席、越南爱国爱和平天主教徒全国联络委员会执行委员。
萨拉,洛朗(1899-1984):法国殖民军队大将,多次前往印度支那。他是1947年10月进攻越北战役的策划者和直接指挥者,但遭遇失败并被召回国。1950年底,萨拉重返印度支那,担任塔西尼·德·拉特尔的副将。1952年,他担任法国在印度支那远征军总司令。由于在和平战役、西北战役(1952年)和上寮战役(1953年)中连续失败,萨拉被召回国(1953年5月)。
斯大林,约瑟夫·维萨里奥诺维奇(1879-1953):苏联共产党和国家著名活动家之一。1898年,加入俄国社会民主工党,在党第二次代表大会后成为布尔什维克党党员。在准备进行俄国十月革命时期,斯大林是革命军事中央委员。在外国武装干涉和内战时期,他是革命军事委员会委员。1922年,担任俄国共产党(布尔什维克)中央委员会执行委员会总书记。在卫国战争(1941-1945年)期间,他是国防委员会主席、苏联国防人民委员,苏联武装力量最高总司令。斯大林还是许多理论著作的作者。
斯大林被公认为对苏联国家的建设和保卫事业作出了巨大贡献;同时也受到批评,指出其存在某些错误和个人崇拜现象。
苏卡诺,阿赫梅德(1901—1970):印度尼西亚政治活动家;印度尼西亚民族党创始人(1927年);印度尼西亚党主席(1932年)。他因从事反对荷兰殖民统治的爱国活动,曾于1928年和1933年两度被捕。1945年8月,受社会各组织委托,他宣布国家独立,并担任印度尼西亚共和国总统,任期从1945年至1965年。他是倡议召开万隆会议(1955年)的发起人之一,也是不结盟运动的创始人之一。
苏发努冯(1909—1995):老挝党和国家著名活动家,老挝人民革命党中央委员会政治局委员,最高人民议会主席,老挝人民民主共和国主席,老挝国家建设阵线主席。
在抗法战争和抗美战争中,苏发努冯担任过许多重要职务:老挝抗战政府主席,老挝爱国阵线(巴特寮)主席。他是老挝革命力量的代表,参加了第一次(1957—1958年)、第二次(1962—1964年)和第三次(1974—1975年)老挝联合政府。他为建立和巩固团结、战斗精神以及老越特殊友谊作出了巨大贡献。